Xem mã nguồn của Aristoteles

{{1000 bài cơ bản}}
{{Infobox philosopher
 | name=Aristoteles
 | image=Aristotle Altemps Inv8575.jpg
 | caption=Tượng cẩm thạch La Mã phỏng dựng từ tượng bán thân gốc Hy Lạp bằng đồng khắc họa dung mạo Aristoteles bởi [[Lysippos]], k. 330 TCN. Bức này được phủ lớp vỏ thạch cao hoa tuyết hiện đại ở ngoài.
 | birth_date=384 TCN{{efn-ua|[[August Boeckh]] (''Kleine Schriften'' VI 195) khẳng định những niên đại ở đây (nửa đầu năm Olympiad 384/383 TCN và năm 322 ít lâu trước cái chết của Demosthenes) chính xác; xem thêm thảo luận của [[Felix Jacoby]] trong ''[[FGrHist]]'' 244 F 38. Ingemar Düring, ''Aristotle in the Ancient Biographical Tradition'', Göteborg, 1957, {{p.|253}}}}
 | birth_place=[[Stagira (thành phố cổ)|Stagira]], [[Chalcidice]]<ref>{{chú thích web|url=https://www.britannica.com/biography/Aristotle|title=Aristotle &#124; Biography, Works, Quotes, Philosophy, Ethics, & Facts|website=[[Britannica]]|ngày truy cập=2022-11-05|archive-date=2022-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20221105144831/https://www.britannica.com/biography/Aristotle|url-status=live}}</ref>
 | death_date={{nowrap|322 TCN (thọ 61–62 tuổi)}}
 | death_place=[[Euboea]], [[Vương quốc Macedonia#Đế quốc|Đế quốc Macedonia]]
 | education=[[Học viện Platon]]
 | spouse=[[Pythias]]
 | era=[[Triết học Hy Lạp cổ đại]]
 | region=[[Triết học phương Tây]]
 | school_tradition={{Flatlist}}
* [[Trường phái tiêu dao]]
* [[Chủ nghĩa Aristoteles]]
* [[Chủ nghĩa cộng hòa cổ điển]]
{{Endflatlist}}
 | notable_students = [[Alexandros Đại đế]], [[Theophrastus]], [[Aristoxenus]]
 | main_interests={{Flatlist}}
* [[Sinh học]]
* [[Động vật học]]
* [[Tâm lý học]]{{sfn|Kantor|1963|page=116}}{{sfn|On the Soul}}
* [[Vật lý]]
* [[Siêu hình học]]
* [[Logic học]]
* [[Luân lý học]]
* [[Tu từ học]]
* [[Mỹ học]]
* [[Âm nhạc]]
* [[Thơ ca]]
* [[Kinh tế học]]
* [[Chính trị học]]
* [[Chính phủ]]
* [[Khí tượng học]]
* [[Địa chất học]]
{{Endflatlist}}
 | notable_ideas=[[Chủ nghĩa Aristoteles]]
{{collapsible list
| title = Triết học tư biện
| [[Logic kiểu Aristoteles]], [[tam đoạn luận]]
| [[Thần học kiểu Aristoteles]]
| [[Bốn nhân quả]]
| [[Định nghĩa chi nhánh-khu biệt]]
| [[Thuyết hylomorph]], [[thuyết bản thể|bản thể]], [[bản chất]], [[tùy thể]]
| [[Cơ chất]]
| [[Tính tiềm năng và tính hiện thực]]
| [[Thuyết của Aristoteles về các phổ biến|Thuyết về các phổ biến]]
| [[Động cơ vô động lực]]
}}
{{collapsible list
| title = Triết học tự nhiên
| [[Sinh học kiểu Aristoteles]]
| [[Vật lý học kiểu Aristoteles]]
| [[Lẽ thường]]
| [[Sự vĩnh hằng của thế giới]]
| [[Năm trí khôn]]
| ''[[Horror vacui (vật lý)|Horror vacui]]''
| [[Nguyên tố cổ điển|Thuyết nguyên tố]], [[Aether (nguyên tố cổ điển)|aether]]
| [[Động vật có lý trí]]
}}
{{collapsible list
| title = Triết học thực hành
| [[Luân lý học kiểu Aristoteles]]
| Thanh tẩy
| Thuật hùng biện chủ tâm, phô bày và tranh luận
| [[Tam đoạn luận giảm ước]] và [[Paradeigma]]
| [[Gia đình như một hình mẫu cho nhà nước]]
| [[Tỉ lệ vàng (triết học)|Tỉ lệ vàng]]
| [[Kyklos#Aristotle|Kyklos]]
| [[Tính cao thượng]]
| [[Mimesis]]
| [[Nô dịch tự nhiên]]
| Các [[đức hạnh trí thức]]: [[sophia (trí tuệ)|sophia]], [[episteme]], [[nous]], [[phronesis]], [[techne]]
| [[Ba hấp dẫn]]: [[ethos]], [[logos]], [[pathos]]
| [[Quan điểm của Aristoteles về phụ nữ|Quan điểm cá nhân về phụ nữ]]
}}
 | influences={{Flatlist}}
* [[Platon]]
* [[Socrates]]
* [[Heraclitus]]
* [[Parmenides]]
* [[Empedocles]]
* [[Phaleas xứ Chalcedon|Phaleas]]
* [[Hippodamus xứ Miletus|Hippodamus]]
* [[Hippias]]
{{Endflatlist}}
 | influenced={{longitem|
Hầu như mọi triết gia [[triết học phương Tây|phương Tây]] và [[triết học Trung Đông|Trung Đông]] về sau, đặc biệt là những phái theo [[chủ nghĩa Aristoteles]] bao gồm [[chủ nghĩa Averroes]], [[chủ nghĩa Avicenna]], [[Chủ nghĩa Aristoteles Mới (văn chương)|trường phái Aristoteles Mới]], [[chủ nghĩa Maimonides]], [[chủ nghĩa khách quan]], [[trường phái tiêu dao]], [[trường phái kinh viện]] ([[chủ nghĩa Llull]], [[trường phái kinh viện Mới]], [[chủ nghĩa Scotus]], [[trường phái kinh viện thứ hai]], [[chủ nghĩa Thomas]], v.v), [[trường phái Brentano]], ngoài ra còn [[chủ nghĩa Platon Trung]] và [[chủ nghĩa Platon Mới]] cũng như một số đáng kể các lĩnh vực khoa học về sau, đặc biệt là [[khoa học ban sơ]].

Xem: [[Danh sách nhà văn chịu ảnh hưởng của Aristoteles]], [[Bình phẩm về Aristoteles]], [[Ngụy-Aristoteles]]
}}
|notable_works=[[Corpus Aristotelicum]]
}}

'''Aristoteles''' ({{lang-grc|Ἀριστοτέλης}} {{IPA|grc|aristotélɛːs}}, ''Aristotélēs''; chính tả tiếng Anh: '''Aristotle''', phiên âm tiếng Việt: '''A-rit-xtốt'''; [[384 TCN|384]] – [[322 TCN]])<ref>Ingemar Düring, ''Aristotle in the Ancient Biographical Tradition'', Göteborg, 1957, tr. 253.</ref> là một nhà triết học và bác học người Hy Lạp cổ điển. Ông là một trong những môn sinh ưu tú của triết gia [[Platon]], đã có công sáng lập [[Trường phái tiêu dao|trường phái triết học tiêu dao]] trong khuôn viên [[Lyceum (cổ điển)|Lyceum]] cũng như [[chủ nghĩa Aristoteles]] rộng lớn hơn. Ông quan tâm đến đa dạng các lĩnh vực học thuật; bao gồm vật lý, sinh học, động vật học, siêu hình học, logic, luân lý, mỹ học, thơ ca, kịch nghệ, âm nhạc, hùng biện, tâm lý học, ngôn ngữ học, kinh tế, chính trị, khí tượng, địa chất và chính phủ. Từ vựng trí thức cũng như các vấn đề và phương pháp truy vấn suy tưởng của phương Tây ngày nay phần lớn bắt nguồn từ những di huấn của Aristoteles. Triết lý của ông, vì vậy, có một tầm ảnh hưởng độc đáo đối với mọi dạng tri thức ở phương Tây và vẫn tiếp tục khẳng định được vị thế đáng kể của nó trong các cuộc đàm luận triết học đương đại.

Ta có rất ít thông tin về cuộc đời Aristoteles ngoại trừ một số manh mối sau: Ông sinh ra và lớn lên tại thị quốc Stagira ở [[Bắc Hy Lạp]]. Cha Aristoteles là [[Nicomachus (cha của Aristoteles)|Nicomachus]], người qua đời khi ông còn bé. Năm 17 hoặc 18 tuổi, ông gia nhập [[Học viện Platon]] ở [[Athens]] và cư trú tại đây cho đến năm 37 tuổi (khoảng năm 347 TCN).{{sfn|Humphreys|2009}} Sau khi người thầy Platon tạ thế, ông rời Athens sang xứ Macedonia kèm cặp con trai của Vua [[Philippos II của Macedonia|Philippos II]] là [[Alexandros Đại đế|Alexandros III]] kể từ năm 343 TCN.{{sfn|Russell|1972}} Aristoteles đã thành lập một thư viện tại Lyceum, nơi ông cho ra đời hàng trăm cuốn sách bằng chất liệu [[giấy cói]]. Mặc dù Aristoteles viết rất nhiều luận thuyết và đối thoại tao nhã nhằm xuất bản, song chỉ có khoảng một phần ba tác phẩm ban đầu của ông còn sót lại, chưa từng có ý định xuất bản.{{sfn|Barnes|1995|p=9}}

Tư tưởng của Aristoteles đã định hình sâu sắc lối tư duy của giới hàn lâm thời trung cổ. Vật lý Aristoteles có ảnh hưởng kéo dài từ [[Hậu kỳ cổ đại]]/[[Sơ kỳ Trung Cổ]] tới [[thời Phục hưng]], không bị thay thế theo cách hệ thống cho đến tận [[thời kỳ Khai sáng]] và sự ra đời của cơ học cổ điển. Một số quan sát về động vật của Aristoteles, chẳng hạn về xúc tu hectocotyl (có chức năng sinh sản) của [[bạch tuộc]], từng bị ngờ vực cho đến thế kỷ 19. Hơn nữa, Aristoteles đã có ảnh hưởng đáng kể đến triết học Hồi giáo Judeo thời [[Trung cổ]], cũng như [[thần học Kitô giáo]], đặc biệt là [[chủ nghĩa Platon Mới]] của Giáo hội sơ khai và [[Triết học kinh viện|truyền thống kinh viện]] của [[Giáo hội Công giáo]]. Aristoteles được các học giả Hồi giáo thời trung cổ tôn sùng như "Người thầy Đầu tiên", và được các học giả theo đạo Kitô thời trung cổ như [[Thomas Aquinas]] gọi đơn thuần bằng kính ngữ "Nhà triết học". Thi sĩ [[Dante Alighieri|Dante]] vinh danh Aristoteles là "bậc thầy của những người hiểu biết". Công trình của Aristoteles bao gồm nghiên cứu hình thức sớm nhất về [[logic]], về sau được phát huy bởi các học giả thời Trung cổ như [[Peter Abelard]] và [[John Buridan]].

Ảnh hưởng của Aristoteles đối với logic học kéo dài cho đến tận thế kỷ thứ 19. Hơn nữa, [[Luân lý học Aristoteles|thuyết luân lý]] của ông, vốn vẫn luôn có tiếng tăm, hiện lại rất được quan tâm trong bối cảnh ngành [[đạo đức học đức hạnh]] đang nổi lên. Aristoteles được tôn vinh là cha đẻ của logic học, sinh học, khoa học chính trị, động vật học, phôi học, luật tự nhiên, phương pháp khoa học, tu từ học, tâm lý học, chủ nghĩa duy thực, chủ nghĩa phê phán, chủ nghĩa cá nhân, mục đích luận, và khí tượng học.{{refn|name=LitList|1=
Cụ thể là:
* "the father of logic": Wentzel Van Huyssteen, Encyclopedia of Science and Religion: A-I, tr. 27
* "the father of biology": S. C. Datt, S. B. Srivastava, Science and society, tr. 93.{{sfn|Leroi|2015|page=352}}
* "the father of political science": N. Jayapalan, Aristotle, tr. 12, Jonathan Wolff, Lectures on the History of Moral and Political Philosophy, tr. 48.
* the "father of zoology": Josef Rudolf Winkler, A Book of Beetles, tr. 12
* "the father of embryology": D.R. Khanna, Text Book Of Embryology, tr. 2
* "the father of natural law": {{chú thích tạp chí |last=Shellens |first=Max Solomon |title=Aristotle on Natural Law |journal=Natural Law Forum |volume=4 |issue=1 |year=1959 |pages=72–100 |doi=10.1093/ajj/4.1.72 |url=https://scholarship.law.nd.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1039&context=nd_naturallaw_forum |ref=none | issn = 0065-8995}}
* "the father of scientific method": {{chú thích báo |first=Martyn |last=Shuttleworth |url=https://explorable.com/history-of-the-scientific-method/ |title=History of the Scientific Method |newspaper=Explorable |ref=none}}, Riccardo Pozzo (2004) [https://books.google.com/?id=vayp8jxcPr0C&pg=PA41 ''The impact of Aristotelianism on modern philosophy'']. CUA Press. tr. 41. {{ISBN|0-8132-1347-9}}
* "the father of psychology": Margot Esther Borden, Psychology in the Light of the East, tr. 4
* "the father of realism": Russell L. Hamm, Philosophy and Education: Alternatives in Theory and Practice, tr. 58
* "the father of criticism": Nagendra Prasad, Personal Bias in Literary Criticism: Dr. Johnson, Matthew Arnold, T.S. Eliot, tr. 70. [[Henry Home, Lord Kames|Lord Henry Home Kames]], Elements of Criticism, tr. 237.
* "the father of meteorology":{{chú thích báo |url=https://www.metoffice.gov.uk/about-us/what/what-is-meteorology|title=What is meteorology? |newspaper=Meteorological Office}}{{chú thích web |url=http://yale.edu/ynhti/curriculum/units/1994/5/94.05.01.x.html |title=94.05.01: Meteorology |access-date=16 June 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160721205842/http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1994/5/94.05.01.x.html |archive-date=21 July 2016 |url-status=dead}}
* "the father of individualism": Allan Gotthelf, Gregory Salmieri, A Companion to Ayn Rand, tr. 325.
* "the father of teleology": Malcolm Owen Slavin, Daniel H. Kriegman, The Adaptive Design of the Human Psyche: Psychoanalysis, Evolutionary Biology, and the Therapeutic Process, tr. 292.}}

== Cuộc đời ==
[[Tập tin:20160518 092 mieza nympheum.jpg|thumb|left|Ngôi trường của Aristoteles tại [[Mieza, Macedonia|Mieza]], [[Macedonia (Hy Lạp)|Macedonia, Hy Lạp]]]]
Nhìn chung, chi tiết về cuộc đời của Aristoteles còn khá mơ hồ. Các tiểu sử thời cổ đại nhiều khi mang tính phỏng đoán và giới sử học hiện nay mới chỉ nhất trí ở một vài chi tiết quan trọng.{{efn-ua |Đọc {{harvnb|Shields|2012|pp=3–16}}; {{harvnb|Düring|1957}} để biết thêm các tường thuậ về tuổi thơ Aristoteles từ các nguồn cổ đại.}}

Aristoteles chào đời vào năm 384 TCN tại Stagira, Chalcidice, tầm 55&nbsp;km phía đông thành phố [[Thessaloniki]] ngày nay.{{sfn|McLeisch|1999|p=5}}{{sfn|Aristoteles-Park in Stagira}} Cha ông, Nicomachus, là thái y của [[Amyntas III của Macedonia|Vua Amyntas xứ Macedon]]. Hồi còn trẻ, Aristoteles tìm hiểu về sinh học và y dược dưới sự chỉ bảo của cha.<ref>{{chú thích sách|last1=Borchers|first1=Timothy A. |title=Rhetorical theory: an introduction|date=2018|first2=Heather |last2=Hundley|isbn=978-1-4786-3580-2|edition=Second |location=Long Grove, Illinois|oclc=1031145493}}</ref> Không may thay, cha mẹ Aristoteles mất khi ông mới 13 tuổi, từ đó trở đi ông được người giám hộ tên là [[Proxenus xứ Atarneus]] nuôi nấng.{{sfn|Hall|2018|p=14}} Tuy chỉ một vài mảnh thông tin về tuổi thơ của ông sống sót cho đến tận ngày nay, Aristoteles có lẽ đã từng lui tới cung điện Macedonia một thời gian và tiếp xúc lần đầu với hoàng gia Macedonia.{{sfn|Anagnostopoulos|2013|page=4}}

Khi lên 17 hoặc 18 tuổi, Aristoteles lữ hành tới [[Athens]] để tiếp tục nghiệp học tại [[Học viện Platon]].{{sfn|Blits|1999|pp=58–63}} Ông có lẽ đã từng tham dự [[Lễ bí nghi Eleusinia]], một phỏng đoán dựa trên câu cách ngôn "được trải nghiệm là được học" [παθείν μαθεĩν] của ông.{{sfn|Evans|2006}} Aristoteles sống ở Athens 20 năm ròng và rời đi vào năm 348/47 TCN. Tương truyền rằng sở dĩ là bởi ông bất mãn với chí hướng của Học viện sau khi cháu trai của Platon là [[Speusippus]] lên tiếp quản, song cũng có thể ông đã lo sợ thái độ bài Macedonia của người dân Athens lúc bấy giờ nên mới vội rời đi.{{sfn|Aristotle|1984|pp=Introduction}} Aristoteles đồng hành cùng [[Xenocrates]] tới thăm triều đình của người bằng hữu [[Hermias xứ Atarneus]] ở [[Tiểu Á]]. Sau khi Hermias qua đời, Aristoteles ngao du cùng môn đệ [[Theophrastus]] tới đảo [[Lesbos]], nơi hai thầy trò cùng nghiên cứu động thực vật địa phương và các đầm phà trên đảo. Tại đây, Aristoteles kết hôn với [[Pythias]], con gái nuôi hoặc cháu gái của Hermias. Bà đã hạ sinh cho ông một người con gái cũng đặt tên là Pythias. Năm 343 TCN, Aristoteles nhận được lời ngỏ của [[Philip II xứ Macedonia]] sang kèm cặp cho con trai ông là [[Alexandros Đại đế|Alexandros]].{{sfn|Shields|2016}}{{sfn|Russell|1972}}

[[Tập tin:Aristoteles Louvre.jpg|thumb|upright|[[Tượng bán thân]] Aristoteles; bản sao phỏng [[Đế quốc La Mã|thời La Mã]] (thế kỷ 1 hoặc 2 CN) từ một [[bức tượng bằng đồng]] nguyên bản khắc bởi [[Lysippos]]]]
Aristoteles được phong làm trưởng học viện tại Macedonia. Trong thời gian phụng sự tại triều đình của xứ này, Aristoteles giảng dạy không chỉ cho mình Alexandros mà còn cho hai vị vua tương lai, đó là [[Ptolemaios I Soter|Ptolemy]] và [[Cassander]].{{sfn|Green|1991|pp=58–59}} Aristoteles thúc giục Alexandros thảo phạt về hướng đông, có lẽ bắt nguồn từ thái độ hoàn toàn vị chủng của ông về Ba Tư. Ông khuyên Alexandros trở thành "lãnh đạo của nhân dân Hy Lạp và bạo chúa của lũ rợ, hãy săn sóc nhân dân Hy Lạp như bè bạn hoặc thân tộc, và hãy đối xử với lũ rợ như thú dữ hoặc cây cỏ".{{sfn|Green|1991|pp=58–59}} Tới năm 335 TCN, Aristoteles trở về Athens, thành lập trường Lyceum và dạy học tại đó suốt 12 năm. Trong lúc ở Athens, vợ ông qua đời và Aristoteles nảy sinh tình cảm với [[Herpyllis]] xứ Stagira. Hai người họ có với nhau một đứa con được đặt tên theo người cha quá cố của Aristoteles là Nicomachus. Nếu tác phẩm ''Suda'' – một hợp tuyển sử học thời Trung cổ – chính xác, ông có lẽ cũng từng có mối tình với một [[erômenos]] tên là [[Palaephatus]] xứ Abydus.{{sfn|Smith|2007|p=88}}

Giai đoạn giữa năm 335 và 323 TCN được tin là khoảng thời gian Aristoteles cho ra đời nhiều tác phẩm nhất.{{sfn|Russell|1972}} Ông viết rất nhiều đối thoại song hầu hết đều đã thất truyền. Những công trình còn sót lại của ông thì được hậu thế khảo biên thành các chuyên luận. Quan trọng nhất trong số đó bao gồm ''[[Vật lý (Aristoteles)|Vật lý]]'', ''[[Siêu hình học (Aristoteles)|Siêu hình học]]'', ''[[Nicomachean Ethics|Luân lý học Nikomacheia]]'', ''[[Chính trị luận]]'', ''[[Về hồn]]'' và ''[[Thi học]]''. Aristoteles đã nghiên cứu và có nhiều đóng góp lớn lao trong nhiều lĩnh vực như "logic học, siêu hình học, toán học, vật lý, sinh học, thực vật học, luân lý học, chính trị học, nông nghiệp, y dược, nghệ thuật múa, và kịch."{{sfn|Humphreys|2009}}

Gần cuối đời, Aristoteles và Alexandros trở nên xa cách do các vấn đề liên quan đến Ba Tư. Thời cổ đại có đồn đoán cho rằng Aristoteles liên can đến cái chết của Alexandros, song điều này chỉ bắt nguồn từ một [[Hagnothemis|khẳng định không đáng tin]] xuất hiện tận 6 năm sau.{{sfn|Green|1991|p=460}} Ngay sau khi Alexandros băng hà, thái độ bài Macedonia ở Athens lại dấy lên một lần nữa. Năm 322&nbsp;TCN, Demophilus và [[Đại tư giáo Eurymedon]] vu cáo Aristoteles tội bất kính,{{sfn|Filonik|2013|pp=72–73}} khiến ông phải tìm nơi nương náu trên mảnh đất tư của thân mẫu tại [[Chalcis|Chalcis, Euboea]]. Tương truyền khi đó ông đã cất lên những lời sau: "Ta sẽ không cho phép đám Athens báng bổ triết học tới hai lần"{{sfn|Jones|1980|p=216}}{{sfn|Gigon|2017|p=41}}{{sfn|Düring|1957|p=T44a-e}} – nhắc về [[phiên tòa xét xử Socrates]] ở Athens lúc trước. Aristoteles qua đời tại Euboea cùng năm đó. Ông xướng tên môn đệ [[Antipatros]] làm người gìn giữ di sản của mình và để lại tấm [[di chúc]] có nhắc đến ý nguyện được an nghỉ bên cạnh người vợ.{{sfn|Haase|1992|p=3862}}

== Triết học tư biện ==
=== Logic học ===
{{chính|Logic tam đoạn luận}}
{{xem thêm|Logic phi-Aristoteles}}
Aristoteles được coi là nhà nghiên cứu sớm nhất về lĩnh vực [[logic hình thức]] thông qua tác phẩm ''[[Phân tích Thứ nhất]]''.{{sfn|Degnan|1994|pp=81–89}} Quan niệm của ông về vấn đề này đã thống trị logic học phương Tây cho tới tận thế kỷ thứ 19 - khi [[logic toán học]] trở nên nổi trội.{{sfn|Corcoran|2009|pp=1–20}} [[Kant]] từng khẳng định trong tác phẩm ''[[Phê phán lý tính thuần túy]]'' rằng logic học Aristoteles đã hoàn chỉnh sẵn từ thời cổ đại.{{sfn|Kant|1787|pages=Preface}}

==== ''Organon'' ====
{{chính|Organon}}
{| class="wikitable floatright"
|+ Một trong những kiểu tam đoạn luận của Aristoteles {{efn-ua|Tam đoạn luận này sử dụng ba hạn từ 'a', thường được người thời trung cổ ghi nhớ bằng từ [[Baralipton|B'''a'''rb'''a'''r'''a''']].{{sfn|Lagerlund|2016}}}}
! Dạng câu văn!! Dạng hạn từ{{efn-ua|M là Trung từ/Middle (con người), S là Chủ từ/Subject (nhân dân Hy Lạp), P là Vị từ/Predicate (kẻ phàm).{{sfn|Lagerlund|2016}}}} !! Dạng đẳng thức{{efn-ua|Đẳng thức thứ nhất có thể được diễn đạt là 'Không đúng rằng tồn tại một x sao cho x vừa là con người vừa không phải kẻ phàm.'{{sfn|Predicate Logic}}}}
|-
|&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Tất cả con người là kẻ phàm.<br /><br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Tất cả nhân dân Hy Lạp là con người.<br /><br />[[Therefore sign|∴]] Tất cả nhân dân Hy Lạp là kẻ phàm.||M a P<br /><br />S a M<br /><br />S a P||[[Tập tin:Modus Barbara Equations.svg|180px]]
|}
Thứ mà ngày nay được gọi là logic kiểu Aristoteles cùng các dạng tam đoạn luận (các phương pháp lý luận logic), xưa kia có lẽ được chính bản thân Aristoteles gọi là "thuật phân tích".{{sfn|Lagerlund|2016}} Ông dành từ "logic" để chỉ [[phương pháp biện chứng]]. Hầu hết công trình của Aristoteles dường như không nguyên bản, mà được các môn đệ và các nhà thuyết giảng về sau biên tập lại. Vào khoảng năm 40 TCN, [[Andronicus xứ Rhodes]] hoặc một số môn đệ của ông đã tổng hợp công trình logic học của Aristoteles thành một tập sách duy nhất mang nhan đề ''[[Organon]]''.{{sfn|Pickover|2009|page=52}} Trong đó gồm 6 quyển:
# ''[[Phạm trù (Aristoteles)|Phạm trù]]''
# ''[[Về Diễn giải]]''
# ''[[Phân tích Thứ nhất]]''
# ''[[Phân tích Thứ hai]]''
# ''[[Chủ đề (Aristoteles)|Chủ đề]]''
# ''[[Về Bác bỏ Ngụy biện]]''

[[Tập tin:Sanzio 01 Plato Aristotle.jpg|thumb|upright|[[Platon]] (trái) và Aristoteles (phải) trên bức bích họa ''[[Trường Athena]]'' của [[Raffaello]] năm 1509. Ở đây, Aristoteles cầm cuốn ''[[Nicomachean Ethics|Luân lý học Nikomacheia]]'' bên tay trái và hướng sấp bàn tay phải xuống đất, ẩn dụ cho quan điểm duy thực nội tại của ông. Trái lại, Platon khép cuốn ''[[Timaeus (đối thoại)|Timaeus]]'' bên người và chỉ tay lên trời, ẩn dụ cho thuyết Mô thức của ông.{{sfn|School of Athens}}{{sfn|Stewart|2019}}]]
Hiện không rõ thứ tự chính xác của từng quyển, song danh sách này được lập dựa trên sự phân tích các tác phẩm của Aristoteles. Nó bắt đầu từ những khái niệm cơ bản nhất – sự phân tích các hạn từ đơn giản trong ''Phạm trù'', các mệnh đề và các quan hệ nguyên tố giữa chúng trong ''Về Diễn giải'' – cho tới sự nghiên cứu các dạng thức phức tạp hơn – cụ thể là, những tam đoạn luận trong trong hai cuốn ''Phân tích''{{sfn|Prior Analytics|pp= 24b18–20}}{{sfn|Bobzien|2015}} và phép biện chứng trong ''Chủ đề'' và ''Về Bác bỏ Ngụy biện''. Ba chuyên luận đầu tiên hình thành cái lõi của học thuyết logic theo nghĩa hẹp: ngữ pháp của ngôn ngữ logic và các quy tắc lý luận. Cuốn ''Tu từ học'' thường không được gộp vào nhóm này, song nó phụ thuộc rất mật thiết với cuốn ''Chủ đề''.{{sfn|Smith|2017}}

=== Siêu hình học ===
{{chính|Siêu hình học (Aristoteles)}}
Từ "metaphysics" (siêu hình học) có lẽ được đặt ra bởi một nhà biên tập sống vào thế kỷ thứ nhất CN, người mà tập hợp các luận thuyết của Aristoteles thành cuốn sách ''Siêu hình học'' như ta biết ngày nay.{{sfn|Cohen|2000}} Aristoteles gọi đây là "triết học đầu tiên", phân định nó với toán học và khoa học tự nhiên (vật lý) hay triết học chiêm nghiệm (''theoretikē''), và mang tính "thần học" với đối tượng nghiên cứu là thần thánh. Ông viết trong cuốn ''Siêu hình học'' rằng (đoạn trích 1026a16):

{{blockquote|nếu không có thứ nào khác ngoài những thứ tự nhiên rời rạc, thì nghiên cứu tự nhiên sẽ là dạng tri thức sơ đẳng; song nếu có thứ độc lập bất động nào đó, thì tri thức về thứ này sẽ tới trước và là triết học đầu tiên, và nó mang tính phổ quát ''theo duy nhất cách ấy'', bởi lẽ nó là đầu tiên. Và nó thuộc về kiểu triết học này nhằm nghiên cứu sự tồn-tại như thể sự tồn-tại, cả về vấn đề nó là gì và cái gì thuộc về nó chỉ bằng đức hạnh của sự tồn-tại.{{sfn|Aristotle|1999|page=111}}}}

==== Bản thể ====
Sau khi phân tích hai khái niệm [[bản thể]] (''ousia'') và [[bản chất]] (''to ti ên einai'') trong cuốn ''Siêu hình học'' (Chương VII), Aristoteles đi đến kết luận rằng bản thể cá biệt là sự kết hợp của cả vật chất và mô thức – còn gọi là học thuyết hylomorph. Ở Chương VIII, ông phân định vật chất của bản thể như là cơ chất, hay thứ mà bản thể được cấu thành. Chẳng hạn, vật chất của một ngôi nhà là những viên gạch, những hòn đá, những miếng gỗ, v.v, hoặc bất cứ vật liệu nào tạo nên ngôi nhà ấy, trong khi mô thức của bản thể chính là ngôi nhà ''thực sự'', cụ thể là 'chỗ trú của người và tài sản' hoặc bất cứ thứ khu biệt nào giúp ta định nghĩa ngôi nhà là gì. Về cơ bản, công thức bày ra các thành phần là tường thuật về vật chất, còn công thức bày ra các khu biệt là tường thuật về mô thức.{{sfn|Metaphysics|p=VIII 1043a 10–30}}{{sfn|Cohen|2000}}

===== Thuyết duy thực nội tại =====
[[Tập tin:Platonic and Aristotelian Forms.svg|thumb|upright=1.5|[[Thuyết mô thức|Mô thức]] của Platon đóng vai trò sự [[phổ quát]], chẳng hạn dạng thức lý tưởng của quả táo. Đối với Aristoteles, cả vật chất và mô thức thuộc về những thứ cá biệt ([[thuyết hylomorph]]).]]

Giống người thầy Platon, Aristoteles quan tâm đến vấn đề sự [[phổ quát]] trong triết học. Bản thể học Aristoteles đặt sự phổ quát (''katholou'') trong sự [[cá biệt]] (''kath' hekaston''), tức những thứ tồn tại trong thế giới. Trái lại, theo Platon, phổ quát là mô thức tồn tại biệt lập ngoài thế giới và được mô phỏng bởi các thứ trong thế giới. Theo Aristoteles, "mô thức" vẫn là thứ hiện tượng phỏng theo, tức "phiên bản" hiện thân trong một bản thể cá biệt.{{sfn|Cohen|2000}}

===== Tiềm năng và hiện thực =====
[[Tập tin:Flute-player dolphin Alcesti Group MAN.jpg|thumb|Aristoteles lập luận rằng một khả năng ví dụ như thổi sáo hoàn toàn khả đắc – [[Tiềm năng và hiện thực (Aristoteles)|tiềm năng chuyển thành hiện thực]] – thông qua học tập.]]
Xét về sự thay đổi (''kinesis'') và nguyên nhân của nó, theo định nghĩa trong hai trước tác ''Vật lý'' và ''Về Tạo sinh và Tan biến'' của mình (319b–320a), Aristoteles cho rằng ''sự-trở-thành'' khác với:
# sự tăng trưởng và sự giảm bớt, tức sự thay đổi về lượng;
# sự vận động, tức sự thay đổi về không gian; và
# sự biến chuyển, tức sự thay đổi về chất.

Sự-trở-thành là một thay đổi mà không gì giữ nguyên dai dẳng, kèm theo thành quả là thuộc tính. Trong sự thay đổi cá biệt ấy, Aristoteles giới thiệu khái niệm tiềm năng (''[[Dunamis|dynamis]]'') và hiện thực (''[[entelecheia]]'') tương quan với vật chất và mô thức. Tiềm năng là điều mà một thứ có khả năng thực hiện được hoặc bị tác động, nếu hoàn cảnh cho phép và không bị ngăn cản bởi thứ nào khác. Ví dụ, hạt giống dưới đất có tiềm năng (''dynamei'') trở thành cây, và nếu nó không bị cản trở bởi thứ gì khác, nó sẽ lớn lên thành cây. Sự tồn tại tiềm tàng có thể 'tác động' (''poiein'') hoặc 'bị tác động' (''paschein''), điều mà có thể là bẩm tính hoặc tính được học. Chẳng hạn, mắt có tiềm năng nhìn ngó (bẩm tính – bị tác động), còn kỹ năng chơi sáo phải được làm chủ thông qua rèn luyện (tính được học – tác động). Hiện thực chính là sự hoàn thiện tiềm năng. Vì mục đích (''telos'') là nguyên lý của mọi sự thay đổi và tiềm năng tồn tại do mục đích tồn tại, vậy nên hiện thực chính là mục đích. Quay lại ví dụ về cái cây, ta có thể phát biểu rằng hiện thực là khi cái cây thực hiện một trong những hoạt động mà nó có thể làm được.{{sfn|Cohen|2000}}

=== Nhận thức luận ===
Đứng trên quan niệm duy thực nội tại, nhận thức luận của Aristoteles nghiên cứu các sự vật tồn tại hoặc xảy ra bên trong thế giới, lấy đó làm gốc rồi nâng lên kiến thức về cái phổ quát. Ngược lại, nhận thức luận của Platon bắt đầu từ kiến thức về mô thức (hoặc ý tưởng) phổ quát, rồi dần hạ xuống kiến thức về những thứ mô phỏng cá biệt.{{sfn|Smith|2017}} Aristoteles áp dụng cả hai phương pháp [[quy nạp]] lẫn [[diễn dịch]], còn Platon chỉ dựa vào diễn dịch từ các nguyên lý tiên nghiệm.{{sfn|Smith|2017}}

== Triết học tự nhiên ==

=== Vật lý ===
==== Năm nguyên tố ====
Trong cuốn ''Về Tạo sinh và Tan biến'', Aristoteles kết nối từng nguyên tố được đề xuất bởi [[Empedocles]] là đất, nước, khí, và lửa, với hai trong bốn tính chất có thể cảm nhận được là nóng, lạnh, ướt, và khô. Theo mô hình của Empedocles, tất cả vật chất đều được tạo thành từ bốn nguyên tố căn bản nhưng với những tỉ lệ khác nhau. Aristoteles bổ sung nguyên tố ''[[aether]]'' vào mô hình này, bản thể thần thánh thuộc về thiên cầu, các tinh tú và các hành tinh.{{sfn|Lloyd|1968|pages=133–139, 166–169}}

{| class="wikitable"
|+ [[Nguyên tố cổ điển|Các nguyên tố trong thuyết của Aristoteles]]{{sfn|Lloyd|1968|pages=133–139, 166–169}}
! Nguyên tố !!{{font color|red|Nóng}}/{{font color|blue|Lạnh}} !!{{font color|green|Ướt}}/{{font color|brown|Khô}} !! Chuyển động !! [[Trạng thái vật chất|Trạng thái<br />vật chất]]
|-
|'''[[Đất (nguyên tố cổ điển)|Đất]]'''||{{font color|blue|Lạnh}}||{{font color|brown|Khô}}||Xuống||[[Rắn]]
|-
|'''[[Nước (nguyên tố cổ điển)|Nước]]'''||{{font color|blue|Lạnh}}||{{font color|green|Ướt}}||Xuống||[[Lỏng]]
|-
|'''[[Khí (nguyên tố cổ điển)|Khí]]'''||{{font color|red|Nóng}}||{{font color|green|Ướt}}||Lên||[[Khí]]
|-
|'''[[Lửa (nguyên tố cổ điển)|Lửa]]'''||{{font color|red|Nóng}}||{{font color|brown|Khô}}||Lên||[[Plasma (vật lý)|Plasma]]
|-
|'''[[Aether (nguyên tố cổ điển)|Aether]]'''||(bản thể<br />thần thánh)||—||Vòng tròn<br />(ở cõi trời)||—
|}

==== Chuyển động ====
Aristoteles phân chuyển động thành hai loại là chuyển động "dữ dội" hoặc "phi tự nhiên", kiểu như một hòn đá bị ném đi, trong cuốn ''Vật lý'' (254b10), và chuyển động "tự nhiên", kiểu như một vật rơi tự do, trong cuốn ''Về cõi trời'' (300a20). Đối với chuyển động dữ dội, ngay khi tác nhân ngừng tác động, chuyển động của vật cũng ngừng theo: nghĩa là, trạng thái tự nhiên của vật là nghỉ,{{sfn|Allain|2016}}{{efn-ua|Rhett Allain ghi nhận rằng [[định luật thứ nhất của Newton]] "về cơ bản là một hồi đáp trực tiếp đối với Aristoteles, rằng trạng thái tự nhiên là ''không làm thay đổi'' chuyển động.{{sfn|Allain|2016}}}} sở dĩ bởi Aristoteles chưa xét tới [[lực ma sát]].{{sfn|Drabkin|1938|pp=60–84}} Với cách hiểu đó, Aristoteles khẳng định ta cần nhiều lực hơn để khiến vật nặng chuyển động (giả dụ, nó nằm trên mặt đất); và vật bị tác động nhiều lực hơn thì di chuyển nhanh hơn.{{sfn|Susskind|2011}}{{efn-ua|Leonard Susskind bình chú rằng Aristoteles chắc chắn chưa từng đi [[trượt băng]] vì nếu đã đi trượt băng thì ông sẽ nhận ra ngay là cần tác dụng lực để hãm một vật.{{sfn|Susskind|2011}}}} Điều này ngầm chỉ phương trình{{sfn|Susskind|2011}}
:: <math>F=mv</math>,

tất nhiên sai lầm trong khuôn khổ [[vật lý hiện đại]].{{sfn|Susskind|2011}}

Trái lại, chuyển động tự nhiên phụ thuộc vào thành phần nguyên tố: aether chuyển động vòng tròn tự nhiên ở cõi trời,{{efn-ua|Theo ý kiến của Aristoteles, đối với các thiên thể như Mặt Trời, Mặt Trăng và sao, chuyển động của chúng "được xấp xỉ gần chính xác" theo hình vòng tròn quanh trung tâm Trái Đất (ví dụ, sự xoay vần khả kiến của bầu trời bởi sự tự quay của Trái Đất, và chuyển động vòng tròn của các vì sao xung quanh Trái Đất).{{sfn|Rovelli|2015|pp=23–40}}}} còn 4 nguyên tố Empedocles kia chuyển động lên (chẳng hạn lửa, như theo quan sát) hoặc xuống (chẳng hạn đất) hướng tới nơi nghỉ tự nhiên của chúng.{{sfn|Rovelli|2015|pp=23–40}}{{sfn|Drabkin|1938|pp=60–84}}{{efn-ua|Drabkin trích dẫn nhiều đoạn từ hai tác phẩm ''Vật lý'' và ''Về cõi trời'' (''De Caelo'') mô tả định luật chuyển động của Aristoteles.{{sfn|Drabkin|1938|pp=60–84}}}}

[[Tập tin:Aristotle's laws of motion.svg|thumb|upright=1.5|Minh họa định luật chuyển động của Aristoteles. Trong cuốn ''Vật lý'', ông phát biểu rằng tốc độ vật rơi tỉ lệ thuận với khối lượng của vật đó và tỉ lệ nghịch với mật độ chất lỏng mà chúng chìm ở trong.{{sfn|Drabkin|1938|pp=60–84}} Đây là xấp xỉ đúng đối với vật rơi trong môi trường chất lỏng hoặc chất khí.{{sfn|Rovelli|2015|pp=23–40}}]]

Trong ''Vật lý'' (215a25), Aristoteles phát biểu định luật định lượng của mình về chuyển động, theo đó tốc độ, v, của một vật thể rơi tỉ lệ thuận (giả dụ, với hằng số c) với khối lượng của vật đó, W, và tỉ lệ nghịch với mật độ chất lưu,{{efn-ua|Drabkin đồng thuận rằng mật độ ở đây mang tính định lượng, chứ chưa được định nghĩa tường minh là khối lượng trên thể tích (khối lượng riêng).{{sfn|Drabkin|1938|pp=60–84}}}} ρ, mà nó chìm bên trong:{{sfn|Rovelli|2015|pp=23–40}}{{sfn|Drabkin|1938|pp=60–84}}

:: <math>v=c\frac{W}{\rho}</math>

Aristoteles ngụ ý rằng, trong [[chân không]], tốc độ của vật rơi sẽ tiến tới vô cùng, và kết luận sự mơ hồ rõ ràng của khái niệm này khiến chân không là môi trường không thể tồn tại.{{sfn|Rovelli|2015|pp=23–40}}{{sfn|Drabkin|1938|pp=60–84}} Có nhiều ý kiến trái chiều xung quanh câu hỏi liệu thuyết của Aristoteles có tính định lượng hay không. Henri Carteron đề xuất "quan điểm cực đoan"{{sfn|Drabkin|1938|pp=60–84}} cho rằng khái niệm lực của Aristoteles về cơ bản có tính định tính,{{sfn|Carteron|1923|pages=1–32 và đây đó trong tác phẩm}} song các tác giả khác bác bỏ điều này.{{sfn|Drabkin|1938|pp=60–84}}

==== Bốn nhân quả ====
{{chính|Bốn nhân quả}}
[[Tập tin:Aristotle's Four Causes of a Table.svg|thumb|upright=1.5|Aristoteles lấy ví sau để minh họa khái niệm [[bốn nhân quả]]: ở trường hợp cái bàn, các mảnh gỗ được sử dụng ([[nguyên nhân vật liệu]]), thiết kế của nó ([[nguyên nhân hình thức]]), các dụng cụ và kỹ thuật được vận dụng ([[nguyên nhân thay đổi]]), và mục đích thực dụng của nó ([[kết quả cuối cùng]]).{{sfn|Leroi|2015|pages=88–90}}]]

==== Quang học ====
{{xem thêm|Lịch sử quang học}}
Aristoteles đề cập đến thí nghiệm [[quang học]] sử dụng [[camera obscura]] ở chương 15 của cuốn ''[[Các vấn đề]]''. Thiết bị này bao gồm một buồng tối nhỏ được đục một lỗ nhỏ cho ánh sáng lọt qua. Ông thấy rằng, bất kể hình dạng cái lỗ, ảnh mặt trời trong buồng sẽ luôn có hình tròn. Ông cũng ghi chú thêm rằng, nếu tăng khoảng cách giữa lỗ và màn, ảnh trong buồng sẽ phóng to lên.{{sfn|Lahanas}}

==== Cơ may và tự phát ====
{{xem thêm|Tùy thể}}
Theo Aristoteles, tính tự phát và cơ may là nguyên cớ của một số vật, có khả năng phân biệt với các loại nguyên nhân khác, chẳng hạn điều cần thiết đơn giản. Cơ may như một nguyên nhân ngẫu nhiên thuộc về lĩnh vực của những [[tùy thể]], "từ những gì tự phát". Ngoài ra còn một loại ngẫu nhiên cụ thể nữa, được Aristoteles gọi là "vận", chỉ áp dụng cho các lựa chọn đạo đức của con người.{{sfn|Physics|p=2.6}}{{sfn|Miller|1973|pp=204–213}}

=== Thiên văn học ===
{{xem thêm|Lịch sử thiên văn học}}
Trong lĩnh vực thiên văn, Aristoteles bác bỏ khẳng định của [[Democritus]] rằng [[Ngân Hà]] được tạo nên từ "những vì sao mà bị che khuất khỏi các tia sáng Mặt Trời bởi Trái Đất," chỉ ra rất đúng rằng nếu như "kích cỡ Mặt Trời lớn hơn Trái Đất và khoảng cách từ các ngôi sao tới Trái Đất xa hơn nhiều lần khoảng cách từ Mặt Trời, thì ... Mặt Trời chiếu sáng tất cả các vì sao và Trái Đất chẳng che một vì sao nào cả."{{sfn|Meteorology|p=1. 8}}

=== Địa chất học và khoa học tự nhiên ===
{{xem thêm|Lịch sử địa chất học}}
[[Tập tin:DenglerSW-Stromboli-20040928-1230x800.jpg| thumb | Aristoteles thấy rằng mặt đất của một trong những hòn đảo thuộc [[Quần đảo Eolie]] thay đổi trước đợt [[phun trào núi lửa]].]]
Aristoteles là một trong những người đầu tiên ghi chép lại những quan sát về địa chất. Ông khẳng định sự biến đổi địa chất diễn ra chậm hơn một đời người.{{sfn|Moore|1956|page=13}}{{sfn|Meteorology|p=Book 1, Part 14}} Nhà địa chất học [[Charles Lyell]] liệt kê một số mô tả địa chất sau đây của Aristoteles, chẳng hạn "những ao hồ cạn nước" và "những hoang mạc được cấp nước bởi sông ngòi", lấy ví dụ sự tăng trưởng của tam giác châu thổ [[sông Nin]] kể từ thời [[Homeros]], và "sự trồi lên của một trong số các đảo Aiolos, do một vụ phun trào núi lửa khi trước."'{{sfn|Lyell|1832|page=17}} Aristoteles cũng để ý tới chu trình thủy văn và khí tượng học (kết đọng trong tác phẩm "Meteorologica"). Ví dụ quan sát sau đây của ông về quá trình [[khử muối]]: ông đã thấy rất sớm – và rất đúng – rằng khi nước biển nóng lên, nước ngọt bốc hơi và các đại dương được bổ sung nước nhờ các chu trình mưa và các dòng sông.<ref>{{chú thích sách |last=Aristotle|translator-last=Lee|translator-first=H.D.P.|title=Meteorologica, Chapter II |year=1952 |publisher=[[Harvard University Press]] |location=Cambridge, MA |page=156 |edition=Loeb Classical Library |url=http://archive.org/details/L397AristotleMeteorologica |access-date=22 January 2021}}</ref>

=== Sinh học ===
{{chính|Thuyết sinh vật học của Aristoteles}}
[[Tập tin:Tremoctopus violaceus5.jpg|thumb|upright|Aristoteles mô tả [[xúc tu hectocotyl]] của [[bạch tuộc]] có chức năng giao phối (bên trái dưới cùng).]]

==== Nghiên cứu thực chứng ====
Aristoteles là người đầu tiên nghiên cứu sinh học một cách có hệ thống,{{sfn|Leroi|2015|page=7}} và đây là lĩnh vực được ông ghi chép lại nhiều nhất. Ông từng dành hai năm trời nghiên cứu quần động vật trên đảo Lesbos và những vùng biển xung quanh, bao gồm khu đầm Pyrrha nằm giữa đảo.{{sfn|Leroi|2015|page=14}}{{sfn|Thompson|1910|page=Prefatory Note}} Dữ liệu trong ''[[Lịch sử động vật]]'', ''[[Sự khai sinh của động vật]]'', ''[[Sự vận động của động vật]]'', và ''[[Các bộ phận của động vật]]'' được tổng hợp từ những quan sát của chính ông,<ref>{{chú thích web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/darwins-ghosts-by-rebecca-stott-7808310.html|title=Darwin's Ghosts, By Rebecca Stott|website=independent.co.uk|date=2 June 2012|access-date=19 June 2012|archive-date=2012-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20120605020138/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/reviews/darwins-ghosts-by-rebecca-stott-7808310.html|url-status=live}}</ref> từ những khẳng định được đưa ra bởi các chuyên gia như dân nuôi ong và dân chài lưới, và từ những tường thuật ít đáng tin hơn của những người lữ hành biển khơi.{{sfn|Leroi|2015|pages=196, 248}} Sở dĩ hiện nay có lầm tưởng cho rằng Aristoteles chú trọng mô tả động vật hơn thực vật là bởi lẽ không còn trước tác nào của ông về thực vật còn tồn tại, song ta vẫn còn hai cuốn sách viết về thực vật của môn đệ [[Theophrastus]].{{sfn|Day|2013|pp=5805–5816}}

==== Phong cách khoa học ====
==== Phân loại vật sống ====
{{xem thêm|Scala naturae}}
[[Tập tin:Scyliorhinus retifer embryo.JPG|thumb |Aristoteles để ý rằng [[phôi]] [[Mustelus canis|<!--a different species shown-->cá nhám chó]] nối trực tiếp với nhau thai (tức [[túi noãn hoàng]]) giống các động vật bậc cao; một trường hợp cá biệt trong thang tự nhiên của ông.{{sfn|Leroi|2015|pages=72–74}}]]

Aristoteles phân biệt khoảng 500 loài động vật,{{sfn|Bergstrom|Dugatkin|2012|page=35}}{{sfn|Rhodes|1974|page=7}} sắp xếp chúng theo thang phân bậc hoàn hảo trong tác phẩm ''Lịch sử Động vật'', một phiên bản phi tôn giáo của ''[[scala naturae]]'', với con người là loài đứng nhất trong thức bậc tự nhiên. Hệ thống của ông gồm mười một bậc động vật, tính từ tiềm năng cao nhất xuống thấp nhất, điều mà được thể hiện ở dạng hình thức khi chúng mới chào đời: cao nhất là những loài sinh thai sống, nóng và ướt; thấp nhất là những loài đẻ trứng giống-khoáng chất, khô và lạnh. Động vật đứng trên thực vật, và thực vật đứng trên khoáng chất.{{sfn|Mayr|1982|pages=201–202}}{{sfn|Lovejoy|1976}} Ông gộp những loài vật mà ngày nay được gọi là [[động vật có xương sống]] vào nhóm "động vật có máu" và có tính chất nóng, còn những động vật không xương sống có tính chất lạnh được ông xếp vào nhóm "động vật không máu" đứng dưới động vật có máu. Nhóm có máu được chia tiếp thành động vật mang thai sống ([[động vật có vú]]) và động vật đẻ trứng ([[chim]], [[bò sát]], [[cá]]). Nhóm không máu thì bao gồm côn trùng, động vật giáp xác (không vỏ – động vật chân đầu và có vỏ) và [[động vật thân mềm]] có vỏ cứng ([[Thân mềm hai mảnh vỏ|động vật hai mảnh vỏ]] và [[chân bụng]]). Tuy vậy, Aristoteles cũng ghi nhận rằng một số trường hợp ngoại lệ, không khớp hoàn hảo với mô hình tuyến tính mà ông đề ra; chẳng hạn cá mập có nhau thai như động vật bốn chân. Một nhà sinh vật học hiện đại sẽ giải thích điều này như là kết quả của sự [[tiến hóa hội tụ]], khái niệm mà thời Aristoteles chưa ai biết tới.{{sfn|Leroi|2015|pages=111–119}} Hầu hết triết gia khoa học cho rằng Aristoteles không quan tâm đến [[phân loại học]],<ref>{{chú thích sách |last=Lennox |first=James G. |title=Aristotle's Philosophy of Biology: Studies in the Origins of Life Science |url=https://archive.org/details/aristotlesphilos0000lenn |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=0-521-65976-0 |pages=346}}</ref><ref>{{chú thích tạp chí |last1=Sandford |first1=Stella |title=From Aristotle to Contemporary Biological Classification: What Kind of Category is "Sex"? |journal=Redescriptions: Political Thought, Conceptual History and Feminist Theory |date=3 December 2019 |volume=22 |issue=1 |pages=4–17 |doi=10.33134/rds.314 |s2cid=210140121 |url=https://doi.org/10.33134/rds.314 |language=en |issn=2308-0914 |access-date=2022-11-27 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425063521/https://journal-redescriptions.org/articles/10.33134/rds.314/ }}</ref> song giới động vật học nghiên cứu về vấn đề này gần đây lại nghĩ khác.<ref>{{chú thích tạp chí |last1=Voultsiadou |first1=Eleni |last2=Vafidis |first2=Dimitris |title=Marine invertebrate diversity in Aristotle's zoology |journal=Contributions to Zoology |date=1 January 2007 |volume=76 |issue=2 |pages=103–120 |doi=10.1163/18759866-07602004 |s2cid=55152069 |url=https://doi.org/10.1163/18759866-07602004 |language=en |issn=1875-9866 |access-date=2022-11-27 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425063507/https://brill.com/view/journals/ctoz/76/2/article-p103_4.xml }}</ref><ref>{{chú thích tạp chí |last1=von Lieven |first1=Alexander Fürst |last2=Humar |first2=Marcel |title=A Cladistic Analysis of Aristotle's Animal Groups in the "Historia animalium" |journal=History and Philosophy of the Life Sciences |date=2008 |volume=30 |issue=2 |pages=227–262 |jstor=23334371 |pmid=19203017 |url=https://www.jstor.org/stable/23334371 |issn=0391-9714 |access-date=2022-11-27 |archive-date=2022-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221127081940/https://www.jstor.org/stable/23334371 }}</ref><ref>{{chú thích tạp chí |last1=Laurin |first1=Michel |last2=Humar |first2=Marcel |title=Phylogenetic signal in characters from Aristotle's History of Animals |journal=Comptes Rendus Palevol |date=2022 |volume=21 |issue=1 |pages=1–16 |doi=10.5852/cr-palevol2022v21a1 |s2cid=245863171 |url=https://doi.org/10.5852/cr-palevol2022v21a1 |language=fr |access-date=2022-11-27 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425063522/https://sciencepress.mnhn.fr/fr/periodiques/comptes-rendus-palevol/21/1 }}</ref> Aristoteles tin rằng tất cả quá trình tự nhiên đều hướng tới một [[mục đích cuối cùng]]. Quan điểm ấy biện minh cho dữ liệu biểu kiến của ông như là một diễn trình về thiết kế hình thức.{{sfn|Mason|1979|pp=43–44}}

{|class="wikitable" style="font-size: 80%;"
|+''[[Scala naturae]]'' của Aristoteles (cao nhất xuống thấp nhất)
! Nhóm !! Ví dụ<br/>(theo Aristoteles) !! Máu !! Chân !! Hồn<br/>(Lý trí,<br/>Cảm giác,<br/>Thực vật) !! Tính chất<br/>({{font color|red|Nóng}}–{{font color|blue|Lạnh}},<br/>{{font color|green|Ướt}}–{{font color|brown|Khô}})
|-
|Người||Người||có||2 chân||LT, CG, TV||{{font color|red|Nóng}}, {{font color|green|Ướt}}
|-
|[[Động vật có vú|Động vật bốn chân mang thai sống]]||Mèo, [[thỏ]]||có||4 chân||CG, TV||{{font color|red|Nóng}}, {{font color|green|Ướt}}
|-
|[[Bộ Cá voi|Động vật biển có vú]]||[[Cá heo]], [[cá voi]]||có||không||CG, TV||{{font color|red|Nóng}}, {{font color|green|Ướt}}
|-
|[[Chim]]||[[Họ Trảu|Trảu]], [[cú muỗi]]||có||2 chân||CG, TV||{{font color|red|Nóng}}, {{font color|green|Ướt}}, trừ việc đẻ trứng {{font color|brown|Khô}}
|-
|[[Thằn lằn|Động vật bốn chân đẻ trứng]]||[[Tắc kè]], [[cá sấu]]||có||4 chân||CG, TV||{{font color|blue|Lạnh}}, {{font color|green|Ướt}} trừ vảy, trứng
|-
|[[Rắn]]||Rắn nước||có||không||CG, TV||{{font color|blue|Lạnh}}, {{font color|green|Ướt}} trừ vảy, trứng
|-
|[[Cá]] đẻ trứng||[[Cá vược biển đen|Cá vược]], [[Sparisoma cretense|cá mó]]||có||không||CG, TV||{{font color|blue|Lạnh}}, {{font color|green|Ướt}}, gồm cả trứng
|-
|(trong số các loài cá đẻ trứng):<br />Cá nhám có nhau thai||[[Cá mập]], [[Rajidae|cá đuối]]||có||không||CG, TV||{{font color|blue|Lạnh}}, {{font color|green|Ướt}}, song có nhau thai như động vật bốn chân
|-
|[[Động vật giáp xác]]||[[Tôm]], [[cua]]||không||nhiều chân||CG, TV||{{font color|blue|Lạnh}}, {{font color|green|Ướt}} trừ vỏ
|-
|[[Động vật chân đầu]]||[[Mực]], [[bạch tuộc]]||không||xúc tu||CG, TV||{{font color|blue|Lạnh}}, {{font color|green|Ướt}}
|-
|[[Động vật thân mềm|Động vật có vỏ cứng]]||[[Họ Sò nứa|Sò nứa]], [[Charonia variegata|ốc tù và]]||không||không||CG, TV||{{font color|blue|Lạnh}}, {{font color|brown|Khô}} (vỏ khoáng chất)
|-
|Côn trùng đẻ ấu trùng||[[Kiến]], [[ve sầu]]||không||6 chân||CG, TV||{{font color|blue|Lạnh}}, {{font color|brown|Khô}}
|-
|[[Thuyết tự sinh|Vật tự sinh]]||[[Bọt biển]], [[giun]]||không||không||CG, TV||{{font color|blue|Lạnh}}, {{font color|green|Ướt}} hoặc {{font color|brown|Khô}}, sinh ra từ đất
|-
|[[Thực vật]]||[[Vả tây]]||không||không||TV||{{font color|blue|Lạnh}}, {{font color|brown|Khô}}
|-
|[[Khoáng chất]]||Sắt||không||không||không||{{font color|blue|Lạnh}}, {{font color|brown|Khô}}
|}

=== Tâm lý học ===
==== Hồn ====
{{xem thêm|Về hồn}}
[[Tập tin:Aristotelian Soul.png|thumb|upright=1.5|Aristoteles đề xướng [[Tâm hồn#Aristoteles|cấu trúc ba phần của hồn]] tương ứng với thực vật, động vật, và con người. Vì vậy, theo ông, con người độc đáo nhất do sở hữu cả ba loại hồn.]]

Tâm lý học của Aristoteles, trình bày trong chuyên luận ''Về hồn'' (''peri psychēs''), thừa nhận sự tồn tại của ba loại [[tâm hồn|hồn]] ("psyches"): hồn thực vật, hồn cảm giác và hồn lý trí. Hồn người có nhiều khả năng: giống hồn thực vật, nó có thể phát triển và nuôi dưỡng bản thân; giống hồn cảm giác, nó có thể trải nghiệm cảm giác và di chuyển trong không gian. Tuy vậy, điểm độc đáo nhất của hồn người là lý trí, tức khả năng tiếp nhận mô thức của các vật khác và so sánh chúng thông qua ''nous'' (trí tuệ) và ''logos'' (lý tính).{{sfn|Leroi|2015|pages=156–163}}

Theo Aristoteles, hồn là mô thức của thể sống. Tất cả mọi thực thể được cấu thành từ mô thức và vật chất, và mô thức của thể sống chính là thứ ban cho vật chất điểm cá biệt của vật sống, chẳng hạn khả năng khởi hoạt sự vận động (hoặc trong trường hợp của thực vật, đó là các chuyển đổi hóa học và sự tăng trưởng, mà Aristoteles cũng cho là những vận động).{{sfn| Shields | 2016}} Trái ngược các triết gia đi trước, nhưng phù hợp với các triết gia Ai Cập, ông cho rằng hồn lý trí nằm ở con tim chứ không phải bộ óc.{{sfn| Mason | 1979 | p=45}} Aristoteles phân biệt giữa cảm giác và tư tưởng, một điểm khá nổi bật khi so với các triết gia thưở xưa, ngoại lệ là [[Alcmaeon]].{{sfn| Guthrie | 2010 | p=348}}

==== Trí nhớ ====
==== Mơ mộng ====

== Triết học thực hành ==
Triết học thực hành của Aristoteles bao trùm các lĩnh vực luân lý học, chính trị học, kinh tế học, và tu từ học.{{sfn| Wildberg | 2016}}

===Luân lý học===
{{chính|Luân lý học Aristoteles}}
Aristoteles coi luân lý học mang tính thực hành hơn lý thuyết, tức là nó tập trung vào mục đích trở thành người tốt và làm điều tốt hơn là hiểu biết suông. Ông đã viết rất nhiều luận thuyết bàn về luân lý, nổi bật nhất với cuốn ''[[Nicomachean Ethics|Luân lý học Nikomacheia]]''.{{sfn| Kraut | 2001}}

===Chính trị học===
{{chính|Chính trị luận (Aristoteles)}}

Ngoài các công trình luân lý học quan tâm về các cá nhân, Aristoteles cũng bàn về chính trị thị quốc trong ''[[Chính trị luận (Aristoteles)|Chính trị luận]]''. Aristoteles coi thị quốc là một cộng đồng tự nhiên. Hơn nữa, ông cho rằng thị quốc quan trọng hơn gia đình, và gia đình quan trọng hơn cá nhân, "bởi lẽ cái toàn thể phải quan trọng hơn cái bộ phận".{{sfn| Politics | pp=1253a19–124}} Ông phát biểu rằng "con người về bản chất là loài vật chính trị" và lập luận rằng yếu tố phân định con người khỏi các loài vật khác trong giới động vật đó là lý tính.{{sfn| Aristotle | 2009 | pages=320–321}} Aristoteles nhìn nhận chính trị như là một sinh thể chứ không phải một bộ máy, và nó là sự tổng hợp của các bộ phận mà nếu thiếu sẽ không thể tồn tại.{{sfn| Ebenstein |Ebenstein| 2002 | page=59}}

== Phụ chú ==
{{notelist-ua|30em}}

== Tham khảo ==
=== Trích dẫn ===
{{tham khảo|30em}}

=== Nguồn ===
;Tiếng Việt (dịch thuật)
{{refbegin|30em}}
* {{chú thích sách |last1=Inwood |first1=Michael |title=Từ điển Hegel |year=2015 |translator = Tập thể dịch giả; Bùi Văn Nam Sơn chủ trương |publisher=NXB Tri thức}}
* {{chú thích sách|last1= Nghiệm |first1= Phạm Đình |title=Nhập môn Logic học |year=2011 |publisher=NXB Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh}}
{{refend}}

;Ngoại ngữ
{{refbegin|30em}}
* {{chú thích sách |author=Aesop |author-link=Aesop |title=The Complete Fables By Aesop |date=1998 |translator-last=Temple |translator-first=Olivia |translator-last2=Temple |translator-first2=Robert |url=https://books.google.com/books?id=ZB-rVxPvtPEC&pg=PR3 |publisher=Penguin Classics |isbn=978-0-14-044649-4 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425063520/https://books.google.com/books?id=ZB-rVxPvtPEC&pg=PR3 }}
* {{chú thích tạp chí |last=Aird |first=W. C. |title=Discovery of the cardiovascular system: from Galen to William Harvey |year=2011 |pages=118–129 |journal=Journal of Thrombosis and Haemostasis |volume=9 |doi=10.1111/j.1538-7836.2011.04312.x |pmid=21781247 |s2cid=12092592}}
* {{chú thích tạp chí |last1=Allain |first1=Rhett |title=I'm So Totally Over Newton's Laws of Motion |magazine=Wired |date=21 March 2016 |url=https://www.wired.com/2016/03/im-totally-newtons-laws-motion/ |access-date=11 May 2018 |archive-date=2022-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928213754/https://www.wired.com/2016/03/im-totally-newtons-laws-motion/ }}
* {{chú thích sách |last1=Allen |first1=Mark |last2=Fisher |first2=John H. |title=The Complete Poetry and Prose of Geoffrey Chaucer |url=https://books.google.com/books?id=eMSUXumf6psC&pg=PA17 |date=2011 |publisher=Cengage Learning |isbn=978-0-15-506041-8 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425063507/https://books.google.com/books?id=eMSUXumf6psC&pg=PA17 }}
* {{chú thích sách |last=Anagnostopoulos |first=Georgios |title=A Companion to Aristotle |year=2013 |publisher=Wiley-Blackwell |isbn=978-1-118-59243-4}}
* {{chú thích sách |last=Annas |first=Julia |title=Classical Greek Philosophy |date=2001 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-285357-8}}
* {{chú thích sách |last=Aquinas |first=Thomas |author-link=Thomas Aquinas |title=Summa Theologica |url=https://books.google.com/books?id=YiJCBAAAQBAJ |year=2013 |publisher=e-artnow |isbn=978-80-7484-292-4 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425063513/https://books.google.com/books?id=YiJCBAAAQBAJ }}
* {{chú thích web |editor-first=Immanuel |editor-last=Bekker |orig-year=1831 |url=http://archive.org/details/bub_gb_jMz9zVYu9Q0C |title=Aristotelis Opera edidit Academia Regia Borussica Aristoteles graece |last=Aristoteles |date=31 January 2019 |publisher=apud Georgium Reimerum |access-date=31 January 2019 |via=Internet Archive |ref=CITEREFAristotelis Opera }}
* {{chú thích web |title=Aristoteles |url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/nomenclature/SearchResults;jsessionid=BE8F9834B709207DDD5D36EFA5506C7F |website=Gazetteer of Planetary Nomenclature. United States Geological Survey |access-date=19 March 2018 |ref=CITEREFAristoteles |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120042002/https://planetarynames.wr.usgs.gov/nomenclature/SearchResults;jsessionid=BE8F9834B709207DDD5D36EFA5506C7F |url-status=live }}
* {{chú thích web |title=Aristoteles-Park in Stagira |url=http://www.dimosaristoteli.gr/en/sights/aristotle-park |publisher=Dimos Aristoteli |access-date=20 March 2018 |ref=CITEREFAristoteles-Park in Stagira |archive-date=2022-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220810211755/http://www.dimosaristoteli.gr/en/sights/aristotle-park |url-status=live }}
* {{cite IEP |last=Humphreys |first=Justin |title=Aristotle (384–322 B.C.E.) |date=2009 | url-id=aristotl |issn=2161-0002 }}
* {{chú thích web |title=Aristotle (Greek philosopher) |publisher=Britannica Online Encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/34560/Aristotle |website=Britannica.com |access-date=26 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422103155/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/34560/Aristotle |archive-date=22 April 2009 |url-status=live |ref=CITEREFAristotle (Greek philosopher) }}
* {{chú thích web |url=http://classics.mit.edu/Aristotle/metaphysics.html |publisher=The Internet Classics Archive |title=Metaphysics |last=Aristotle |website=classics.mit.edu |access-date=30 January 2019 |ref=CITEREFMetaphysics |archive-date=2011-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110106095440/http://classics.mit.edu/Aristotle/metaphysics.html |url-status=dead }}
* {{chú thích web |url=http://classics.mit.edu/Aristotle/meteorology.html |publisher=The Internet Classics Archive |title=Meteorology |last=Aristotle |website=classics.mit.edu |access-date=30 January 2019 |ref=CITEREFMeteorology |archive-date=2011-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111201181527/http://classics.mit.edu/Aristotle/meteorology.html |url-status=live }}
* {{chú thích web |url=http://classics.mit.edu/Aristotle/nicomachaen.html |publisher=The Internet Classics Archive |title=Nicomachean Ethics |author=Aristotle |website=classics.mit.edu |ref=CITEREFNicomachean Ethics |ngày truy cập=2022-10-29 |archive-date=2022-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221008004830/http://classics.mit.edu/Aristotle/nicomachaen.html |url-status=live }}
* {{chú thích web |url=http://classics.mit.edu/Aristotle/soul.html |publisher=The Internet Classics Archive |title=On the Soul |last=Aristotle |website=classics.mit.edu |access-date=30 January 2019 |ref=CITEREFOn the Soul |archive-date=2011-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110106095759/http://classics.mit.edu/Aristotle/soul.html |url-status=dead }}
* {{chú thích web |url=http://classics.mit.edu/Aristotle/physics.html |publisher=The Internet Classics Archive |title=Physics |author=Aristotle |website=classics.mit.edu |access-date=31 January 2019 |ref=CITEREFPhysics |archive-date=2011-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110106095547/http://classics.mit.edu/Aristotle/physics.html |url-status=dead }}
* {{chú thích web |url=http://classics.mit.edu/Aristotle/poetics.html |publisher=The Internet Classics Archive |title=Poetics |last=Aristotle |website=classics.mit.edu |access-date=30 January 2019 |ref=CITEREFPoetics |archive-date=2014-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141229090601/http://classics.mit.edu/Aristotle/poetics.html |url-status=dead }}
* {{chú thích web |url=http://classics.mit.edu/Aristotle/politics.html |publisher=The Internet Classics Archive |title=Politics |last=Aristotle |website=classics.mit.edu |access-date=30 January 2019 |ref=CITEREFPolitics |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629092123/http://classics.mit.edu//Aristotle/politics.html |url-status=dead }}
* {{chú thích web |url=http://classics.mit.edu/Aristotle/prior.html |publisher=The Internet Classics Archive |title=Prior Analytics |last=Aristotle |website=classics.mit.edu |ref=CITEREFPrior Analytics |ngày truy cập=2022-10-29 |archive-date=2016-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161226140621/http://classics.mit.edu/Aristotle/prior.html |url-status=live }}
* {{chú thích web |author=Aristotle |title=Rhetoric |translator-first=W. Rhys |translator-last=Roberts |url=http://rhetoric.eserver.org/aristotle/rhet1-5.html |archive-date=13 February 2015 |ref=CITEREFRhetoric |archive-url=https://web.archive.org/web/20150213075039/http://rhetoric.eserver.org/aristotle/rhet1-5.html }}
* {{chú thích web |title=Aristotle Mountains |url=https://data.aad.gov.au/aadc/gaz/scar/display_name.cfm?gaz_id=137410 |work=[[Scientific Committee on Antarctic Research|SCAR]] [[Composite Antarctic Gazetteer]] |publisher=[[Programma Nazionale di Ricerche in Antartide]] |agency=[[Department of the Environment and Energy]], [[Australian Antarctic Division]], [[Australian Government]] |access-date=1 March 2018 |ref=CITEREFAristotle Mountains |archive-date=2021-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206174720/https://data.aad.gov.au/aadc/gaz/scar/display_name.cfm?gaz_id=137410 |url-status=live }}
* {{chú thích sách |author=Aristotle |title=Politics-Ethics, In Early Economic Thought: Selections from Economic Literature Prior to Adam Smith |date=1948 |editor=Monroe, Arthur E. |publisher=Harvard University Press}}
* {{chú thích sách |author=Aristotle |title=The Politics |url=https://archive.org/details/politics0000aris |url-access=registration |date=1984 |editor=Lord, Carnes |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-92184-6 }}
* {{chú thích sách |author=Aristotle |title=Politics |url=https://archive.org/details/politics0000aris_d5v5 |date=2009 |others=Translated by Ernest Barker and revised with introduction and notes by R.F. Stalley |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-953873-7 |edition=1st |orig-date=1995 }}
* {{chú thích sách |author=Aristotle |translator-last1=Sachs |translator-first1=Joe |title=Aristotle's ''Metaphysics'' |url=https://archive.org/details/aristotlesmetaph0000aris_m3c8 |year=1999 |publisher=Green Lion Press }}
* {{chú thích web |title=Aristotle and Phyllis |url=http://www.artic.edu/aic/collections/artwork/20121 |publisher=Art Institute Chicago |access-date=22 March 2018 |ref=CITEREFAristotle Phyllis |archive-date=2018-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180322205020/http://www.artic.edu/aic/collections/artwork/20121 |url-status=live }}
* {{chú thích web |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/aristotle |title=Aristotle definition and meaning |publisher=Collins English Dictionary |website=www.collinsdictionary.com |ref=CITEREFCollins English Dictionary |ngày truy cập=2022-10-29 |archive-date=2023-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307104924/https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/aristotle |url-status=live }}
* {{chú thích báo |title=Aristotle with a Bust of Homer, Rembrandt (1653) |date=27 July 2002 |url=https://www.theguardian.com/culture/2002/jul/27/art.homer |newspaper=[[The Guardian]] |access-date=23 March 2018 |ref=CITEREFAristotle with Bust2002 |archive-date=2022-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220704123023/https://www.theguardian.com/culture/2002/jul/27/art.homer |url-status=live }}
* {{chú thích sách |last=Averroes |title=Commentarium Magnum in Aristotelis De Anima Libros|editor-last=Crawford|editor-first=F. Stuart |publisher=Mediaeval Academy of America |oclc=611422373 |date=1953}}
* {{chú thích sách |last1=Barnes |first1=Jonathan |title=Aristotle: A Very Short Introduction |date=1982 |author-link=Jonathan Barnes |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-285408-7}}
* {{chú thích sách |last=Barnes |first=Jonathan |chapter=Life and Work |title=The Cambridge Companion to Aristotle |date=1995 |author-link=Jonathan Barnes |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42294-9 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=WBqQOqM5dfsC |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425063518/https://books.google.com/books?id=WBqQOqM5dfsC }}
* {{chú thích sách |last1=Barnes |first1=Jonathan |author-link=Jonathan Barnes |last2=Griffin |first2=Miriam Tamara |title=Philosophia Togata: Plato and Aristotle at Rome. II |url=https://books.google.com/books?id=r18BAAAACAAJ |year=1999 |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-815222-4 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425063520/https://books.google.com/books?id=r18BAAAACAAJ }}
* {{chú thích sách |last1=Bergstrom |first1=Carl T. |last2=Dugatkin |first2=Lee Alan |title=Evolution |date=2012 |url=https://books.google.com/books?id=SeaEZwEACAAJ |publisher=Norton |isbn=978-0-393-92592-0 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425063503/https://books.google.com/books?id=SeaEZwEACAAJ }}
* {{chú thích tạp chí |last=Blits |first=Kathleen C. |title=Aristotle: Form, function, and comparative anatomy |date=15 April 1999 |pages=58–63 |journal=The Anatomical Record |volume=257 |issue=2 |doi=10.1002/(SICI)1097-0185(19990415)257:2<58::AID-AR6>3.0.CO;2-I |pmid=10321433|doi-access=free }}
* {{chú thích sách |last=Bloch |first=David |title=Aristotle on Memory and Recollection |date=2007 |url=https://books.google.com/books?id=QwTHng_5RqAC&q=Aristotle+on+Memory+and+Recollection&pg=PR9 |isbn=978-90-04-16046-0 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425063520/https://books.google.com/books?id=QwTHng_5RqAC&q=Aristotle+on+Memory+and+Recollection&pg=PR9 }}
* {{chú thích sách |chapter-url=https://plato.stanford.edu/archives/win2016/entries/logic-ancient/ |title=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |first=Susanne |last=Bobzien |chapter=Ancient Logic |editor-first=Edward N. |editor-last=Zalta |date=2015 |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |via=Stanford Encyclopedia of Philosophy |access-date=2022-10-29 |archive-date=2022-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205081957/https://plato.stanford.edu/archives/win2016/entries/logic-ancient/ }}
* {{chú thích sách |last=Boole |first=George |author-link=George Boole |title=The Laws of Thought |url=https://books.google.com/books?id=nUEQAQAAIAAJ |year=2003 |orig-date=1854 |publisher=Prometheus Books |isbn=978-1-59102-089-9 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425063452/https://books.google.com/books?id=nUEQAQAAIAAJ }}
* {{chú thích web |last=Campbell |first=Michael |title=Behind the Name: Meaning, Origin and History of the Name "Aristotle" |url=http://www.behindthename.com/name/aristotle |website=Behind the Name |access-date=6 April 2012 |archive-date=2013-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130425125844/http://www.behindthename.com/name/aristotle |url-status=live }}
* {{chú thích sách |last=Carruthers |first=Mary |title=The Book of Memory: A Study of Memory in Medieval Culture |date=2007 |url=https://books.google.com/books?id=dntrAnqfIasC&q=The+book+of+memory:+the+study+of+memory+in+medieval+times&pg=PR8 |isbn=978-0-521-42973-3 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425063501/https://books.google.com/books?id=dntrAnqfIasC&q=The+book+of+memory:+the+study+of+memory+in+medieval+times&pg=PR8 }}
* {{chú thích sách |last1=Carteron |first1=Henri |title=Notion de Force dans le Systeme d'Aristote |date=1923 |publisher=J. Vrin |language=fr}}
* {{chú thích sách |last=Cicero |first=Marcus Tullius |author-link=Cicero |chapter=Book II, chapter XXXVIII, §&nbsp;119 |title=The Academica of Cicero 106–43 BC |date=1874 | editor-first=James S. | editor-last=Reid |publisher=Macmillan}}
* {{chú thích web |last1=Cohen |first1=S. Marc |title=Aristotle's Metaphysics |date=8 October 2000 |url=https://plato.stanford.edu/archives/win2016/entries/aristotle-metaphysics/ |website=Stanford Encyclopedia of Philosophy |edition=Winter 2016 |access-date=14 November 2018}}<!--edition based on access-date-->
* {{chú thích tạp chí |last=Corcoran |first=John |title=Aristotle's Demonstrative Logic |date=2009 |pages=1–20 |journal=History and Philosophy of Logic |volume=30|doi=10.1080/01445340802228362 |citeseerx=10.1.1.650.463|s2cid=8514675 }}
* {{chú thích tạp chí |last1=Day |first1=J. |title=Botany meets archaeology: people and plants in the past |year=2013 |pages=5805–5816 |journal=Journal of Experimental Botany |volume=64 |issue=18 |doi=10.1093/jxb/ert068 |pmid=23669575|doi-access=free }}
* {{chú thích tạp chí |last=Degnan |first=Michael |title=Recent Work in Aristotle's Logic |date=1994 |pages=81–89 |journal=Philosophical Books |volume=35 |issue=2 (April 1994)|doi=10.1111/j.1468-0149.1994.tb02858.x}}
* {{chú thích sách |last1=Deslauriers |first1=Marguerite |last2=Destrée |first2=Pierre |url=https://books.google.com/books?id=haCyAAAAQBAJ&pg=PA162 |title=The Cambridge Companion to Aristotle's Politics |date=2013 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-00468-9 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425064015/https://books.google.com/books?id=haCyAAAAQBAJ&pg=PA162 }}
* {{chú thích sách |last1=Dijksterhuis |first1=Eduard Jan |title=The Mechanization of the World Picture |date=1969 |translator=C. Dikshoorn |publisher=Princeton University Press}}
* {{chú thích tạp chí |last1=Drabkin |first1=Israel E. |title=Notes on the Laws of Motion in Aristotle |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-philology_1938_59_1/page/60 |date=1938 |pages=60–84 |journal=The American Journal of Philology |volume=59 |issue=1 |jstor=90584 |doi=10.2307/290584 }}
* {{chú thích sách |last=Durant |first=Will |title=The Story of Philosophy |date=2006 |author-link=Will Durant |orig-date=1926 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0-671-73916-4 | title-link=The Story of Philosophy}}
* {{chú thích sách |last=Düring |first=Ingemar |title=Aristotle in the Ancient Biographical Tradition. By Ingemar Düring |url=https://books.google.com/books?id=MnKAQwAACAAJ |year=1957 |publisher=Almqvist & Wiksell in Komm. }}
* {{chú thích sách |last1=Ebenstein |first1=Alan |first2=William |last2=Ebenstein |title=Introduction to Political Thinkers |date=2002 | author-link=Alan O. Ebenstein |publisher=Wadsworth Group}}
* {{chú thích tạp chí |last=Evans |first=Nancy |s2cid=143750010 |date=2006 |title=Diotima and Demeter as Mystagogues in Plato's Symposium |url=https://archive.org/details/sim_hypatia_spring-2006_21_2/page/1 |journal=Hypatia |volume=21 |issue=2 |pages=1–27 |doi=10.1111/j.1527-2001.2006.tb01091.x |issn=1527-2001}}
* {{chú thích tạp chí |last=Filonik |first=Jakub |title=Athenian impiety trials: a reappraisal |date=2013 |pages=72–73 |journal=Dike |volume=16 |issue=16 |doi=10.13130/1128-8221/4290 | doi-access=free}}
* {{chú thích sách |last=Freeland |first=Cynthia A. |title=Feminist Interpretations of Aristotle |date=1998 |publisher=Penn State University Press |isbn=978-0-271-01730-3}}
* {{chú thích sách |last1=Garver |first1=Eugene |title=Aristotle's Rhetoric: An Art of Character |date=1994 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-28425-5 |url=https://books.google.com/books?id=J2ldWwIQhHwC&q=Aristotle+ethos+pathos+logos |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425064016/https://books.google.com/books?id=J2ldWwIQhHwC&q=Aristotle+ethos+pathos+logos }}
* {{chú thích sách |last=Gigon |first=Olof |title=Vita Aristotelis Marciana |url=https://books.google.com/books?id=a3ldDwAAQBAJ |date=2017 |orig-date=1965 |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11-082017-1 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425064016/https://books.google.com/books?id=a3ldDwAAQBAJ }}
* {{chú thích sách |last=Green |first=Peter |title=Alexander of Macedon |url=https://archive.org/details/alexanderofmaced0000gree |url-access=registration |date=1991 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-27586-7 }}
* {{chú thích sách |last=Grimaldi |first=William M. A. |chapter=Studies in the Philosophy of Aristotle's ''Rhetoric'' |title=Landmark Essays on Aristotelian Rhetoric |date=1998 |page=71 |series=Landmark Essays |volume=14 |editor1-last=Enos |editor1-first=Richard Leo |editor2-last=Agnew |editor2-first=Lois Peters |publisher=Lawrence Erlbaum Associates |isbn=978-1-880393-32-1 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=sMihW5GdDzoC&q=Aristotle+paradeigma+and+enthymeme&pg=PA71 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425064034/https://books.google.com/books?id=sMihW5GdDzoC&q=Aristotle+paradeigma+and+enthymeme&pg=PA71 }}
* {{chú thích sách |last=Guthrie |first=W. |title=A History of Greek Philosophy Vol. 1 |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-29420-1}}
* {{chú thích sách |last=Guthrie |first=W. |title=A history of Greek philosophy Vol. 6: Aristotle: An Encounter |date=1990 |url=https://books.google.com/books?id=8EG0yV0cGoEC |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-38760-6 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425064016/https://books.google.com/books?id=8EG0yV0cGoEC }}
* {{chú thích sách |last=Haase |first=Wolfgang |title=Philosophie, Wissenschaften, Technik. Philosophie (Doxographica &#91;Forts. &#93;) |year=1992 |url=https://books.google.com/books?id=ifqGuiHo6eQC&pg=PA3862 |publisher=Walter de Gruyter |isbn=978-3-11-013699-9 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425064018/https://books.google.com/books?id=ifqGuiHo6eQC&pg=PA3862 }}
* {{chú thích sách |last1=Hall |first1=Edith |title=Aristotle's Way: How Ancient Wisdom Can Change Your Life |url=https://archive.org/details/aristotleswayhow0000hall |date=2018 |publisher=[[The Bodley Head]] |isbn=978-1-84792-407-0}}
* {{chú thích sách |last1=Halliwell |first1=Stephen |chapter=Inside and Outside the Work of Art |title=The Aesthetics of Mimesis: Ancient Texts and Modern Problems |date=2002 |pages=152–59 |author-link=Stephen Halliwell (academic) |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-09258-4 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=R8wctGFg12MC&q=Aristotle+mimesis |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425064017/https://books.google.com/books?id=R8wctGFg12MC&q=Aristotle+mimesis }}
* {{chú thích sách |last=Hankinson |first=R.J. |title=Cause and Explanation in Ancient Greek Thought |url=https://archive.org/details/nlsiu.122.09.han.19097 |date=1998 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-823745-7 |doi=10.1093/0199246564.001.0001}}
* {{cite SEP |last=Hasse |first=Dag Nikolaus |title=Influence of Arabic and Islamic Philosophy on the Latin West |date=2014 | url-id=arabic-islamic-influence}}
* {{chú thích sách |last=Held |first=Julius |title=Rembrandt's Aristotle and Other Rembrandt Studies |url=https://archive.org/details/rembrandtsaristo0000held |url-access=registration |year=1969 |author-link=Julius S. Held |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-03862-9 }}
* {{chú thích tạp chí |last1=Hladký |first1=V. |last2=Havlíček |first2=J |year=2013 |url=http://ishe.org/wp-content/uploads/2015/04/HEB_2013_28_4_3-11.pdf |title=Was Tinbergen an Aristotelian? Comparison of Tinbergen's Four Whys and Aristotle's Four Causes |journal=Human Ethology Bulletin |volume=28 |issue=4 |pages=3–11 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2017-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170404215824/http://ishe.org/wp-content/uploads/2015/04/HEB_2013_28_4_3-11.pdf }}
* {{chú thích tạp chí |last1=Holowchak |first1=Mark |title=Aristotle on Dreaming: What Goes on in Sleep when the 'Big Fire' goes out |date=1996 |pages=405–423 |journal=Ancient Philosophy |volume=16 |issue=2 |url=http://www.pdcnet.org/ancientphil/Ancient-Philosophy |doi=10.5840/ancientphil199616244 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2022-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221025095026/https://pdcnet.org/ancientphil/ancient-philosophy }}
* {{chú thích sách |last=Hooker |first=Sir William Jackson |author-link=William Jackson Hooker |title=The British Flora: Comprising the Phaenogamous, Or Flowering Plants, and the Ferns |year=1831 |url=https://books.google.com/books?id=v-IYAAAAYAAJ&pg=PA219 |publisher=Longman |oclc=17317293 }}
* {{chú thích sách |last=House |first=Humphry |title=Aristotle's Poetics |date=1956 |url=https://archive.org/details/aristotlespoetic032945mbp |publisher=Rupert Hart-Davis }}
* {{chú thích web |last1=Hutchinson |first1=D. S. |last2=Johnson |first2=Monte Ransome |title=Exhortation to Philosophy |date=2015 |page=22 |url=http://www.protrepticus.info/protr2017x20.pdf |website=Protrepticus |ngày truy cập=2022-10-29 |archive-date=2022-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221030090528/http://www.protrepticus.info/protr2017x20.pdf |url-status=live }}
* {{chú thích sách |title=Aristotle: Introductory Readings |editor-first1=Terence |editor-last1=Irwin |editor-first2=Gail |editor-last2=Fine |url=https://books.google.com/books?id=Tx8zjmHZ2NMC |year=1996 |publisher=Hackett Pub. |isbn=978-0-87220-339-6 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425064017/https://books.google.com/books?id=Tx8zjmHZ2NMC }}
* {{chú thích báo |last=Jones |first=Jonathan |title=Aristotle with a Bust of Homer, Rembrandt (1653) |date=27 July 2002 |url=https://www.theguardian.com/culture/2002/jul/27/art.homer |access-date=23 March 2018 |work=[[The Guardian]] |archive-date=2022-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220704123023/https://www.theguardian.com/culture/2002/jul/27/art.homer |url-status=live }}
* {{chú thích sách |last=Jones |first=W. T. |title=The Classical Mind: A History of Western Philosophy |date=1980 |publisher=Harcourt Brace Jovanovich |isbn=978-0-15-538312-8}}
* {{chú thích sách |last=Kant |first=Immanuel |author-link=Immanuel Kant |title=Critique of Pure Reason |date=1787 |edition=Second |oclc=2323615}}
* {{chú thích sách |last=Kantor |first=J. R. |title=The Scientific Evolution of Psychology, Volume I |year=1963 |publisher=Principia Press |isbn=978-0-911188-25-7}}
* {{chú thích sách |last=Kaufmann |first=Walter Arnold |title=Tragedy and Philosophy |date=1968 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-02005-1 |url=https://books.google.com/books?id=NTk9-180NbsC&q=Aristotle+Oedipus+the+King |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425064017/https://books.google.com/books?id=NTk9-180NbsC&q=Aristotle+Oedipus+the+King }}
* {{chú thích sách |last1=Kennedy-Day |first1=Kiki |chapter=Aristotelianism in Islamic philosophy |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy |date=1998 |publisher=Taylor and Francis |doi=10.4324/9780415249126-H002-1 |isbn=978-0-415-25069-6}}
* {{chú thích sách |last=Knight |first=Kelvin |title=Aristotelian Philosophy: Ethics & Politics from Aristotle to MacIntyre |url=https://archive.org/details/aristotelianphil0000knig |date=2007 |publisher=Polity Press |isbn=978-0-7456-1977-4}}
* {{cite encyclopedia |last1=Kraut |first1=Richard |title=Aristotle's Ethics |date=1 May 2001 |url=https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-ethics/ |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |access-date=19 March 2018 |archive-date=2022-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221110125320/https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-ethics/ |url-status=live }}
* {{cite SEP |last=Kuhn |first=Heinrich |title=Aristotelianism in the Renaissance |date=2018 | url-id=aristotelianism-renaissance}}
* {{chú thích sách |last=Kukkonen |first=Taneli |title=The classical tradition |url=https://archive.org/details/classicaltraditi0000unse_l4k4 |year=2010 |editor-last=Grafton |editor-first=Anthony |display-editors=etal |publisher=Belknap Press of Harvard University Press |isbn=978-0-674-03572-0 }}
* {{cite SEP |last=Lagerlund |first=Henrik |title=Medieval Theories of the Syllogism |date=2016 | url-id=medieval-syllogism}}
* {{cite SEP |last=Lagerlund |first=Henrik |title=Medieval Theories of the Syllogism | url-id=medieval-syllogism}}
* {{chú thích web |last=Lahanas |first=Michael |title=Optics and ancient Greeks |url=http://www.mlahanas.de/Greeks/Optics.htm |website=Mlahanas.de |access-date=26 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090411051535/http://www.mlahanas.de/Greeks/Optics.htm |archive-date=11 April 2009 |url-status=dead }}
* {{chú thích sách |last1=Lee |first1=Ellen Wardwell |last2=Robinson |first2=Anne |title=Indianapolis Museum of Art: Highlights of the Collection |year=2005 |publisher=[[Indianapolis Museum of Art]] |isbn=978-0-936260-77-8}}
* {{chú thích web |last1=Leroi |first1=Armand Marie (Presenter) |author-link=Armand Marie Leroi |title=Aristotle's Lagoon: Embryo Inside a Chicken's Egg |date=3 May 2011 |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/p00gqlyy |publisher=BBC |access-date=17 November 2016 |archive-date=2022-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220704123019/https://www.bbc.co.uk/programmes/p00gqlyy |url-status=live }}
* {{chú thích sách |last=Leroi |first=Armand Marie |title=The Lagoon: How Aristotle Invented Science |date=2015 |author-link=Armand Marie Leroi |title-link=Aristotle's Lagoon |publisher=Bloomsbury |isbn=978-1-4088-3622-4}}
* {{chú thích sách |last=Lindberg |first=David |title=The Beginnings of Western Science |url=https://archive.org/details/beginningsofwest00lind |url-access=registration |date=1992 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-48205-7 }}
* {{chú thích sách |last=Lloyd |first=G. E. R. |title=The critic of Plato |date=1968 |author-link=G. E. R. Lloyd |work=Aristotle: The Growth and Structure of His Thought |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-09456-6}}
* {{chú thích sách |last=Lloyd |first=G. E. R. |title=Causes and correlations |date=1996 | author-link=G. E. R. Lloyd |work=Adversaries and Authorities: Investigations into ancient Greek and Chinese science |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-55695-8}}
* {{chú thích sách |last=Lovejoy |first=Arthur O. |title=The Great Chain of Being: A Study of the History of an Idea |date=31 January 1976 |author-link=Arthur O. Lovejoy |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36153-9}}
* {{chú thích web | title=Lucas Cranach the Elder{{!}} Phyllis and Aristotle | url=http://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2008/important-old-master-paintings-including-european-works-of-art-n08404/lot.78.html | publisher=[[Sotheby's]] | access-date=23 March 2018 | date=2008 | ref=CITEREFLucas Cranach the Elder | archive-date=2023-02-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230205005534/http://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2008/important-old-master-paintings-including-european-works-of-art-n08404/lot.78.html | url-status=live }}
* {{chú thích sách |last=Lyell |first=Charles |title=Principles of Geology |date=1832 |author-link=Charles Lyell |url=https://archive.org/details/principlesgeolo01unkngoog |oclc=609586345 |publisher=J. Murray, 1832 }}
* {{chú thích tạp chí |last=MacDougall-Shackleton |first=Scott A. |title=The levels of analysis revisited |date=27 July 2011 |pages=2076–2085 |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=366 |issue=1574 |doi=10.1098/rstb.2010.0363 |pmc=3130367 |pmid=21690126}}
* {{cite SEP |last=Machamer |first=Peter |title=Galileo Galilei |date=2017 | url-id=galileo}}
* {{chú thích sách |last=Magee |first=Bryan |title=The Story of Philosophy |date=2010 |author-link=Bryan Magee |publisher=Dorling Kindersley |isbn=978-0-241-24126-4}}
* {{chú thích sách |last=Mason |first=Stephen F. |title=A History of the Sciences |date=1979 |url=https://books.google.com/books?id=PLlMAAAAMAAJ |publisher=Collier Books |isbn=978-0-02-093400-4 |oclc=924760574 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425064018/https://books.google.com/books?id=PLlMAAAAMAAJ }}
* {{chú thích sách |last=Mayr |first=Ernst |author-link=Ernst Mayr |title=The Growth of Biological Thought |url=https://archive.org/details/growthofbiologic00mayr |url-access=registration |date=1982 |publisher=Belknap Press |isbn=978-0-674-36446-2 }}
* {{chú thích sách |last=Mayr |first=Ernst |author-link=Ernst Mayr |title=The Growth of Biological Thought |date=1985 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36446-2}}
* {{chú thích sách |last=McLeisch |first=Kenneth Cole |title=Aristotle: The Great Philosophers |date=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-92392-7 |url=https://archive.org/details/aristotle00mcle }}
* {{chú thích sách |title=Aristotle to Zoos: a philosophical dictionary of biology |url=https://archive.org/details/aristotletozoosp00meda |year=1984 |last1=Medawar |first1=Peter B. |author-link=Peter Medawar |last2=Medawar |first2=J. S. |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-283043-2 }}
* {{chú thích tạp chí |last=Miller |first=Willard M. |title=Aristotle on Necessity, Chance, and Spontaneity |url=https://archive.org/details/sim_american-catholic-philosophical-quarterly_the-new-scholasticism_spring-1973_47_2/page/204 |year=1973 |pages=204–213 |journal=New Scholasticism |volume=47 |issue=2 |doi=10.5840/newscholas197347237}}
* {{chú thích tạp chí |last1=Modrak |first1=Deborah |title=Dreams and Method in Aristotle |date=2009 |pages=169–181 |journal=Skepsis: A Journal for Philosophy and Interdisciplinary Research |volume=20}}
* {{chú thích sách |last=Moore |first=Ruth |title=The Earth We Live On |url=https://archive.org/details/earthweliveonsto00moor |url-access=registration |year=1956 |publisher=Alfred A. Knopf |oclc=1024467091 }}
* {{chú thích tạp chí |last=Morsink |first=Johannes |title=Was Aristotle's Biology Sexist? |date=Spring 1979 |pages=83–112 |jstor=4330727 |journal=Journal of the History of Biology |volume=12 |issue=1 |doi=10.1007/bf00128136 |pmid=11615776 |s2cid=6090923}}
* {{chú thích sách |last=Nasr |first=Seyyed Hossein |title=The Islamic Intellectual Tradition in Persia |date=1996 |publisher=Curzon Press |isbn=978-0-7007-0314-2}}
* {{chú thích web |last1=Phelan |first1=Joseph |title=The Philosopher as Hero: Raphael's The School of Athens |date=September 2002 |url=http://www.artcyclopedia.com/feature-2002-09.html |publisher=ArtCyclopedia |access-date=23 March 2018 |archive-date=2022-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202072421/http://www.artcyclopedia.com/feature-2002-09.html |url-status=live }}
* {{chú thích web |url=https://www.louvre.fr/en/oeuvre-notices/phyllis-and-aristotle |title=Phyllis and Aristotle |date=1 February 2019 |via=Musee du Louvre |ref=CITEREFPhyllis and Aristotle |ngày truy cập=2022-10-29 |archive-date=2022-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220811092041/https://www.louvre.fr/en/oeuvre-notices/phyllis-and-aristotle |url-status=live }}
* {{chú thích sách |last=Pickover |first=Clifford A. |title=The Math Book: From Pythagoras to the 57th Dimension, 250 Milestones in the History of Mathematics |year=2009 |url=https://books.google.com/books?id=JrslMKTgSZwC&pg=PA52 |publisher=Sterling |isbn=978-1-4027-5796-9 }}
* {{chú thích web |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/e/roman/texts/plutarch/lives/alexander*/3.html |title=Plutarch – Life of Alexander (Part 1 of 7) |date=1919 |publisher=Loeb Classical Library |website=penelope.uchicago.edu |access-date=31 January 2019 |ref=CITEREFPlutarch1919 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425063956/https://penelope.uchicago.edu/Thayer/e/roman/texts/plutarch/lives/alexander%2A/3.html |url-status=live }}
* {{chú thích web |title=Predicate Logic |url=https://www.cs.utexas.edu/~schrum2/cs301k/lec/topic04-predicateLogic.pdf |publisher=University of Texas |access-date=29 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329221535/https://www.cs.utexas.edu/~schrum2/cs301k/lec/topic04-predicateLogic.pdf |archive-date=29 March 2018 |url-status=live |ref=CITEREFPredicate Logic }}
* {{chú thích sách |last=Rhodes |first=Frank Harold Trevor |title=Evolution |date=1974 |url=https://books.google.com/books?id=EWGt0bff8agC |publisher=Golden Press |isbn=978-0-307-64360-5 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425064018/https://books.google.com/books?id=EWGt0bff8agC }}
* {{chú thích sách |last=Robbins |first=Lionel |title=A History of Economic Thought: The LSE Lectures |date=2000 |editor1=Medema, Steven G. |editor2=Samuels, Warren J. |publisher=Princeton University Press}}
* {{chú thích sách |last1=Rorty |first1=Amélie Oksenberg |chapter=Structuring Rhetoric |date=1996 |title=Essays on Aristotle's ''Rhetoric'' |editor-last=Rorty |editor-first=Amélie Oksenberg |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-20227-6 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=vd7fEb1wOmYC&q=Aristotle+deliberative+forensic+and+epideictic&pg=PA6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/essaysonaristotl0000unse }}
* {{chú thích tạp chí |last1=Rovelli |first1=Carlo |author-link=Carlo Rovelli |title=Aristotle's Physics: A Physicist's Look |year=2015 |pages=23–40 |journal=Journal of the American Philosophical Association |volume=1 |issue=1 |doi=10.1017/apa.2014.11 |arxiv=1312.4057 |s2cid=44193681}}
* {{chú thích sách |last=Russell |first=Bertrand |title=A history of western philosophy |url=https://books.google.com/books?id=RZc3AAAAIAAJ |year=1972 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-0-671-31400-2 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425064018/https://books.google.com/books?id=RZc3AAAAIAAJ }}
* {{chú thích sách |last=Sedley |first=David |title=Creationism and Its Critics in Antiquity |year=2007 |url=https://books.google.com/books?id=SgRuJEfzUG8C |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-25364-3 }}
* {{chú thích sách |last=Shields |first=Christopher |title=The Oxford Handbook of Aristotle |url=https://books.google.com/books?id=vTVsrl0mnH4C |date=2012 |publisher=OUP USA |isbn=978-0-19-518748-9 |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425064017/https://books.google.com/books?id=vTVsrl0mnH4C }}
* {{cite SEP |last=Shields |first=Christopher |title=Aristotle's Psychology |date=2016 |url=https://plato.stanford.edu/archives/win2016/entries/aristotle/ |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University | editor-last=Zalta | editor-first=Edward N. |edition=Winter 2016}}
* {{chú thích sách |last1=Shute |first1=Clarence |title=The Psychology of Aristotle: An Analysis of the Living Being |date=1941 |publisher=Columbia University Press |oclc=936606202}}
* {{chú thích sách |last=Sikka |first=Sonya |title=Forms of Transcendence: Heidegger and Medieval Mystical Theology |year=1997 |url=https://books.google.com/books?id=UNYIDrA0zrYC&pg=PA265 |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-7914-3345-4 }}
* {{cite SEP |last=Smith |first=Robin |title=Aristotle's Logic |date=2017 | url-id=aristotle-logic}}
* {{chú thích sách |url=http://archive.org/details/dictionarygreek09smitgoog |title=Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology |last=Smith |first=William George |orig-date=1869 |year=2007 |publisher=J. Walton |access-date=30 January 2019 |via=Internet Archive }}
* {{chú thích sách |last1=Sorabji |first1=R. |title=Aristotle on Memory |date=2006 |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago |page=54 |edition=2nd |quote=And this is exactly why we hunt for the successor, starting in our thoughts from the present or from something else, and from something similar, or opposite, or neighbouring. By this means recollection occurs...}}
* {{chú thích sách |last=Sorabji |first=Richard |title=Aristotle Transformed |url=https://archive.org/details/aristotletransfo0000unse_s6y5 |date=1990 |author-link=Richard Sorabji |publisher=Duckworth |isbn=978-0-7156-2254-4}}
* {{chú thích tạp chí |last1=Staley |first1=Kevin |title=Al-Kindi on Creation: Aristotle's Challenge to Islam |journal=Journal of the History of Ideas |date=1989 |volume=50 |issue=3 |pages=355–370 |jstor=2709566|doi=10.2307/2709566}}
* {{chú thích web |last1=Susskind |first1=Leonard |title=Classical Mechanics, Lectures 2, 3 |date=3 October 2011 |author-link1=Leonard Susskind |url=http://theoreticalminimum.com/courses/classical-mechanics/2011/fall/lecture-2 |website=The Theoretical Minimum |access-date=11 May 2018 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128122220/https://theoreticalminimum.com/courses/classical-mechanics/2011/fall/lecture-2 |url-status=live }}
* {{chú thích sách |last=Taylor |first=Henry Osborn |chapter=Chapter 3: Aristotle's Biology |title=Greek Biology and Medicine |date=1922 |author-link=Henry Osborn Taylor |archive-date=27 March 2006 |chapter-url=http://www.ancientlibrary.com/medicine/0051.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20060327222953/http://www.ancientlibrary.com/medicine/0051.html |url-status=dead |access-date=3 January 2017 }}
* {{chú thích web |title=The School of Athens by Raphael |url=http://www.visual-arts-cork.com/famous-paintings/school-of-athens.htm |publisher=Visual Arts Cork |access-date=22 March 2018 |ref=CITEREFSchool of Athens |archive-date=2022-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130042638/http://visual-arts-cork.com/famous-paintings/school-of-athens.htm |url-status=live }}
* {{chú thích web |last=Stewart |first=Jessica |title=The Story Behind Raphael's Masterpiece 'The School of Athens' |url=https://mymodernmet.com/school-of-athens-raphael/ |quote=Plato's gesture toward the sky is thought to indicate his Theory of Forms. ... Conversely, Aristotle's hand is a visual representation of his belief that knowledge comes from experience. Empiricism, as it is known, theorizes that humans must have concrete evidence to support their ideas |website=My Modern Met |year=2019 |access-date=29 March 2019 |archive-date=2022-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221010174506/https://mymodernmet.com/school-of-athens-raphael/ |url-status=live }}
* {{chú thích sách |last= Tangian |first=Andranik |date=2020
|title=Analytical theory of democracy. Vols. 1 and 2|series=Studies in Choice and Welfare |publisher=Springer |location=Cham, Switzerland
|isbn=978-3-030-39690-9 |doi=10.1007/978-3-030-39691-6 |s2cid=216190330 }}
* {{chú thích sách |last=Thompson |first=D'Arcy |author-link=D'Arcy Wentworth Thompson |title=Historia animalium |date=1910 |work=The works of Aristotle translated into English |editor1=Ross, W. D. |editor2=Smith, J. A. |publisher=Clarendon Press |url=https://ebooks.adelaide.edu.au/a/aristotle/history/index.html |oclc=39273217 |access-date=19 March 2018 |archive-date=9 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190809140240/https://ebooks.adelaide.edu.au/a/aristotle/history/index.html |url-status=dead }}
* {{chú thích sách |last=Warren |first=Howard C. |title=A History of the Association of Psychology |date=1921 |isbn=978-0-598-91975-5 |author-link=Howard C. Warren |url=https://books.google.com/books?id=D4IXAAAAYAAJ&q=The+history+of+the+association+of+psychology&pg=PA3 |oclc=21010604 <!--dlc--> |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425064110/https://books.google.com/books?id=D4IXAAAAYAAJ&q=The+history+of+the+association+of+psychology&pg=PA3 }}
* {{chú thích sách |last1=Webb |first1=Wilse |title=Dreamtime and dreamwork: Decoding the language of the night |date=1990 |publisher=Jeremy P. Tarcher |isbn=978-0-87477-594-5 |url=https://archive.org/details/dreamtimedreamwo00kriprich }}
* {{chú thích báo |title=When libraries were on a roll |date=19 May 2001 |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/4723624/When-libraries-were-on-a-roll.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/culture/4723624/When-libraries-were-on-a-roll.html |archive-date=10 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |work=The Telegraph |access-date=29 June 2017 |ref=CITEREFWhen libraries were2001}}{{cbignore}}
* {{cite SEP |last=Wildberg | first Christian |title=John Philoponus |date=2016 | url-id=philoponus}}
* {{cite SEP |title=Aristotle's Influence |date=2018 | url-id=aristotle-influence |edition=Spring 2018 |ref=CITEREFAristotle's Influence2018}}
*{{citation
 |last = Darwin
 |first = Charles
 |year = 1872
 |title = The Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life
 |edition = 6th
 |location = London
 |publisher = John Murray
 |url = http://darwin-online.org.uk/content/frameset?itemID=F391&viewtype=text&pageseq=1
 |access-date = 9 January 2009
 |archive-date = 2010-01-07
 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100107064907/http://darwin-online.org.uk/content/frameset?itemID=F391&viewtype=text&pageseq=1
 }}
* {{chú thích sách|title=Goddess of the Market: Ayn Rand and the American Right|last=Burns|first=Jennifer|location=New York|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=978-0-19-532487-7|title-link=Goddess of the Market: Ayn Rand and the American Right}}
* {{chú thích sách|title=Ayn Rand: The Russian Radical|last=Sciabarra|first=Chris Matthew|author-link=Chris Matthew Sciabarra|location=University Park, Pennsylvania|publisher=Pennsylvania State University Press|year=1995|isbn=978-0-271-01440-1|title-link=Ayn Rand: The Russian Radical}}
{{refend}}

== Đọc thêm ==
Tài liệu tham khảo thứ cấp về Aristoteles  rất dồi dào. Dưới đây là một số tác phẩm ngoại ngữ.

{{refbegin|30em}}
* [[J. L. Ackrill|Ackrill, J. L.]] (1997). ''Essays on Plato and Aristotle'', Oxford University Press.
* {{chú thích sách |last=Ackrill |first=J.L. |title=Aristotle the Philosopher |url=https://archive.org/details/aristotlephiloso0000ackr |publisher=Oxford University Press |date=1981 |ref=none }}
* {{chú thích sách |last=Adler |first=Mortimer J. |author-link=Mortimer Adler |title=Aristotle for Everybody |publisher=Macmillan |date=1978 | title-link=Aristotle for Everybody |ref=none}}
* {{chú thích sách |last=Ammonius | editor1-last=Cohen | editor1-first=S. Marc | editor2-last=Matthews | editor2-first=Gareth B |title=On Aristotle's Categories |url=https://archive.org/details/onaristotlescate0000ammo |publisher=Cornell University Press |date=1991 |isbn=978-0-8014-2688-9 |ref=none}}
* {{chú thích sách |last=Aristotle |title=The Works of Aristotle Translated into English Under the Editorship of W.D. Ross, 12 vols |publisher=[[Clarendon Press]] |date=1908–1952 |ref=none}} These translations are available in several places online; see External links.
* Bakalis, Nikolaos. (2005). ''Handbook of Greek Philosophy: From Thales to the Stoics Analysis and Fragments'', Trafford Publishing, {{ISBN |978-1-4120-4843-9}}.
* {{chú thích sách |last=Bocheński |first=I. M. |title=Ancient Formal Logic |publisher=North-Holland |date=1951 |ref=none}}
* Bolotin, David (1998). ''An Approach to Aristotle's Physics: With Particular Attention to the Role of His Manner of Writing.'' Albany: SUNY Press. A contribution to our understanding of how to read Aristotle's scientific works.
* [[Myles Burnyeat|Burnyeat, Myles F.]] ''et al.'' (1979). ''Notes on Book Zeta of Aristotle's Metaphysics''. Oxford: Sub-faculty of Philosophy.
* {{chú thích sách | editor1-last=Cantor | editor1-first=Norman F. | editor2-first=Peter L. | editor2-last=Klein |title=Ancient Thought: Plato and Aristotle |volume=1 |series=Monuments of Western Thought |publisher=Blaisdell |date=1969 |ref=none}}
* {{chú thích tạp chí |last1=Chappell |first1=V. |year=1973 |title=Aristotle's Conception of Matter |journal=Journal of Philosophy |volume=70 |issue=19 |pages=679–696 |doi=10.2307/2025076 |jstor=2025076 |ref=none}}
* Code, Alan (1995). Potentiality in Aristotle's Science and Metaphysics, Pacific Philosophical Quarterly 76.
* {{chú thích web |last1=Cohen |first1=S. Marc |last2=Reeve |first2=C. D. C. |title=Aristotle's Metaphysics |date=21 November 2020 |url=https://plato.stanford.edu/archives/win2020/entries/aristotle-metaphysics/ |website=Stanford Encyclopedia of Philosophy |edition=Winter 2020 |ref=none |ngày truy cập=2022-10-29 |archive-date=2022-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020122223/https://plato.stanford.edu/archives/win2020/entries/aristotle-metaphysics/ |url-status=live }}
* {{chú thích sách |last=Ferguson |first=John |title=Aristotle |url=https://archive.org/details/aristotle0000ferg |url-access=registration |publisher=Twayne Publishers |date=1972 |isbn=978-0-8057-2064-8 |ref=none }}
* De Groot, Jean (2014). ''Aristotle's Empiricism: Experience and Mechanics in the 4th century BC'', Parmenides Publishing, {{ISBN |978-1-930972-83-4}}.
* Frede, Michael (1987). ''Essays in Ancient Philosophy''. Minneapolis: University of Minnesota Press.
* {{chú thích sách |last=Fuller |first=B.A.G. |author-link=Benjamin_Apthorp_Gould_Fuller |series=History of Greek Philosophy |volume=3 |title=Aristotle |publisher=Cape |date=1923 |ref=none}}
* [[Eugene Gendlin|Gendlin, Eugene T.]] (2012). ''[http://www.focusing.org/aristotle/ Line by Line Commentary on Aristotle's De Anima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170327012857/http://www.focusing.org/aristotle/ |date=27 March 2017 |ref=none }}'', Volume 1: Books I & II; Volume 2: Book III. The Focusing Institute.
* Gill, Mary Louise (1989). ''Aristotle on Substance: The Paradox of Unity''. Princeton University Press.
* {{chú thích sách |last=Guthrie |first=W.K.C. |title=A History of Greek Philosophy |volume=6 |publisher=[[Cambridge University Press]] |date=1981 |ref=none}}
* {{chú thích sách |last=Halper |first=Edward C. |year=2009 |title=One and Many in Aristotle's Metaphysics, Volume 1: Books Alpha – Delta |publisher=Parmenides Publishing |isbn=978-1-930972-21-6 |ref=none}}
* {{chú thích sách |last=Halper |first=Edward C. |year=2005 |title=One and Many in Aristotle's Metaphysics, Volume 2: The Central Books |url=https://archive.org/details/onemanyinaristot0000halp |publisher=Parmenides Publishing |isbn=978-1-930972-05-6 |ref=none}}
* {{chú thích sách |author-link=Terence Irwin |last=Irwin |first=Terence H. |year=1988 |title=Aristotle's First Principles |place=Oxford |publisher=Clarendon Press |isbn=0-19-824290-5 |ref=none |url=http://www.cyjack.com/cognition/Aristotle%27s%20first%20principles.pdf |access-date=2022-10-29 |archive-date=2022-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124034817/http://www.cyjack.com/cognition/Aristotle%27s%20first%20principles.pdf }}
* {{chú thích sách |last=Jaeger |first=Werner |title=Aristotle: Fundamentals of the History of His Development | editor-first=Richard | editor-last=Robinson |edition=2nd |publisher=Clarendon Press |date=1948 |ref=none}}
* [[Alberto Jori|Jori, Alberto]] (2003). ''Aristotele'', Bruno Mondadori (Prize 2003 of the "[[International Academy of the History of Science]]"), {{ISBN |978-88-424-9737-0}}.
* {{chú thích sách | editor-last=Kiernan | editor-first=Thomas P. | title=Aristotle Dictionary | url=https://archive.org/details/aristotlediction0000thom_e4y2 | publisher=Philosophical Library | date=1962 | ref=none }}
* Knight, Kelvin (2007). ''Aristotelian Philosophy: Ethics and Politics from Aristotle to MacIntyre'', Polity Press.
* Lewis, Frank A. (1991). ''Substance and Predication in Aristotle''. Cambridge University Press.
* Lord, Carnes (1984). ''Introduction to ''The Politics'', by Aristotle''. Chicago University Press.
* Loux, Michael J. (1991). Primary Ousia: An Essay on Aristotle's Metaphysics Ζ and Η. Ithaca, NY: Cornell University Press.
* Maso, Stefano (Ed.), Natali, Carlo (Ed.), Seel, Gerhard (Ed.) (2012) ''Reading Aristotle: Physics'' VII. 3: ''What is Alteration?'' ''Proceedings of the International ESAP-HYELE Conference'', Parmenides Publishing. {{ISBN |978-1-930972-73-5}}.
* {{chú thích sách |last=McKeon |first=Richard |title=Introduction to Aristotle |edition=2nd |publisher=University of Chicago Press |date=1973 |ref=none}}
* {{cite encyclopedia |last=Miller |first=Frank |author-link= |editor-first=Ronald |editor-last=Hamowy |editor-link=Ronald Hamowy |encyclopedia=The Encyclopedia of Libertarianism |url=https://books.google.com/books?id=yxNgXs3TkJYC |year=2008 |publisher=[[SAGE Publishing|Sage]]; [[Cato Institute]] |location=Thousand Oaks, CA |doi=10.4135/9781412965811.n12 |isbn=978-1412965804 |oclc=750831024 |lccn=2008009151 |pages=18–19 |chapter=Aristotle (382–322 B.C.) |chapter-url=https://sk.sagepub.com/reference/libertarianism/n12.xml |title=Bản sao đã lưu trữ |access-date=2022-10-29 |archive-date=2023-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230109234738/https://books.google.com/books?id=yxNgXs3TkJYC |url-status=live }}
* {{chú thích tạp chí |last=Owen |first=G. E. L. |year=1965c |title=The Platonism of Aristotle |journal=Proceedings of the British Academy |volume=50 |pages=125–150 |ref=none}} [Reprinted in J. Barnes, M. Schofield, and R.R.K. Sorabji, eds.(1975). ''Articles on Aristotle'' Vol 1. Science. London: Duckworth 14–34.]
* {{chú thích sách |doi=10.1017/CBO9780511498282 |title=Aristotle and the Philosophy of Friendship |year=2002 |last1=Pangle |first1=Lorraine Smith |isbn=978-0-511-49828-2 |ref=none}}
* {{chú thích sách |last=Plato |author-link=Plato |title=The Worlds of Plato and Aristotle |url=https://archive.org/details/worldsofplatoari0000plat_u4z1 |editor1-first=Harold Joseph |editor1-last=Allen |editor2-first=James B |editor2-last=Wilbur |publisher=Prometheus Books |date=1979 |ref=none }}
* Reeve, C. D. C. (2000). ''Substantial Knowledge: Aristotle's Metaphysics''. Hackett.
* {{chú thích sách |last=Rose |first=Lynn E. |title=Aristotle's Syllogistic |url=https://archive.org/details/bwb_KS-042-806 |publisher=Charles C Thomas |date=1968 |ref=none}}
* {{chú thích sách |last=Ross |first=Sir David |author-link=W. D. Ross |title=Aristotle |publisher=Routledge |edition=6th |date=1995 |ref=none}}
* Scaltsas, T. (1994). ''Substances and Universals in Aristotle's Metaphysics''. Cornell University Press.
* Strauss, Leo (1964). "On Aristotle's ''Politics''", in ''The City and Man'', Rand McNally.
* {{chú thích sách |last=Swanson |first=Judith |title=The Public and the Private in Aristotle's Political Philosophy |url=https://archive.org/details/publicprivateina00swan |url-access=registration |publisher=Cornell University Press |date=1992 |isbn=978-0-8014-2319-2 |ref=none }}
* {{chú thích sách |last=Veatch |first=Henry B. |author-link=Henry Babcock Veatch |title=Aristotle: A Contemporary Appreciation |url=https://archive.org/details/aristotlecontemp0000veat |publisher=Indiana University Press |date=1974 |ref=none }}
* {{chú thích sách |last=Woods |first=M. J. |year=1991b |chapter=Universals and Particular Forms in Aristotle's Metaphysics |series=[[Oxford Studies in Ancient Philosophy]] |title=Aristotle and the Later Tradition |volume=Suppl |pages=41–56 |ref=none}}
{{refend}}

== Liên kết ngoài ==
{{Sister project links|b=no|n=no|s=Author:Aristotle}}
{{Wikisourcelang|el|Αριστοτέλης|Ἀριστοτέλης}}
{{Library resources box | by=yes | onlinebooks=yes | others=yes | about=yes | label=Aristotle
 | viaf= | lccn= | lcheading= | wikititle= }}
* {{in lang|en}} Tại [[Internet Encyclopedia of Philosophy]]:
*: {{hlist | [https://www.iep.utm.edu/aristotl/ Aristotle (trang chính)] | [https://www.iep.utm.edu/aris-bio/ Sinh học] | [https://www.iep.utm.edu/aris-eth/ Luân lý học] | [https://www.iep.utm.edu/aris-log/ Logic học] | [https://www.iep.utm.edu/aris-met/ Siêu hình học] | [https://www.iep.utm.edu/aris-mot/ Vận động và vị trí của nó trong tự nhiên] | [https://www.iep.utm.edu/aris-poe/ Thi học] | [https://www.iep.utm.edu/aris-pol/ Chính trị học]}}
* {{in lang|en}} Tại [http://classics.mit.edu/Browse/index.html Internet Classics Archive]
* {{in lang|en}} Trên [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]:
*: {{hlist | [https://plato.stanford.edu/entries/aristotle Aristotle (trang chính)] | [https://plato.stanford.edu/entries/aristotelianism-renaissance/ Aristotle trong thời Phục Hưng] | [https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-biology/ Sinh học] | [https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-causality/ Tính nhân quả] | [https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-commentators/ Bình phẩm về Aristotle] | [https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-ethics/ Luân lý học] | [https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-logic/ Logic học] | [https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-mathematics/ Toán học] | [https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-metaphysics/ Siêu hình học] | [https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-natphil/ Triết học tự nhiên] | [https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-noncontradiction/ Phi-mâu thuẫn] | [https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-politics/ Lý thuyết chính trị] | [https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-psychology/ Tâm lý học] | [https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-rhetoric/ Tu từ học]}}

;Tuyển tập tác phẩm
* Tại [http://classics.mit.edu/Browse/index-Aristotle.html Học viện Công nghệ Massachusetts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110106124653/http://classics.mit.edu/Browse/index-Aristotle.html |date=2011-01-06 }}
* {{Gutenberg author|id=2747}}
* {{Internet Archive author}}
* {{Librivox author|id=602}}
* {{OL author|OL22105A}}
* {{in lang|en|el}} [https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/perscoll?.submit=Change&collection=Any&type=text&lang=Any&lookup=Aristotle Perseus Project] tại [[Đại học Tufts]]
* Tại [https://ebooks.adelaide.edu.au/a/aristotle/ Đại học Adelaide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170215160252/https://ebooks.adelaide.edu.au/a/aristotle/ |date=15 February 2017 }}
* {{in lang|el|fr}} [http://remacle.org/bloodwolf/philosophes/Aristote/table.htm P. Remacle]
* Ấn bản Bekker năm 1837 ''Aristotle's Works'' 11-tập bằng tiếng Hy Lạp ([http://isnature.org/Files/Aristotle/ PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221124034819/http://isnature.org/Files/Aristotle/ |date=2022-11-24 }}{{dot}}[https://web.archive.org/web/20050816192647/http://grid.ceth.rutgers.edu/ancient/greek/aristotle_greek/ DJVU])

{{Navboxes|list=
{{Siêu hình học}}
{{Đạo đức học}}
{{Lịch sử sinh học}}
{{Triết học khoa học}}
{{Hy Lạp cổ đại}}
}}
{{Portal bar|Vật lý|Sinh học|Khoa học Trái Đất|Tâm lý học|Triết học|Chính trị|Kinh tế học|Văn học|Tiểu sử|Hy Lạp cổ đại}}
{{Authority control}}

[[Thể loại:Nhà triết học Hy Lạp cổ đại]]
[[Thể loại:Nhà toán học Hy Lạp cổ đại]]
[[Thể loại:Bài cơ bản dài trung bình]]
[[Thể loại:Triết gia chính trị]]
[[Thể loại:Stagira]]
[[Thể loại:Sinh năm 384 TCN]]
[[Thể loại:Triết gia chủ nghĩa kinh nghiệm]]
[[Thể loại:Mất năm 322 TCN]]
[[Thể loại:Nhà động vật học]]
[[Thể loại:Mất thập niên 320 TCN]]
[[Thể loại:Nhà khí tượng]]
[[Thể loại:Aristoteles| ]]
[[Thể loại:Nhà vật lý Hy Lạp cổ đại]]
[[Thể loại:Nhà triết học ngôn ngữ]]
[[Thể loại:Triết học phương Tây]]
[[Thể loại:Văn hóa phương Tây]]
[[Thể loại:Nhà triết học về tính dục]]
[[Thể loại:Nhà triết học tự nhiên]]
[[Thể loại:Nhà bản thể học]]
[[Thể loại:Nhà triết học khoa học]]
[[Thể loại:Logic triết học]]